Księgowość

Ewidencja kosztów ubezpieczenia w czasie

Czarny kalkulator i długopis na wydrukowanych dokumentach
Spis treści
  1. Jak ewidencjonować polisę w księgach?
  2. Przykład: OC działalności na okres 1.11.2026–31.10.2027
  3. Jak rozliczyć polisę w CIT?
  4. Czy przy małej kwocie można ująć składkę jednorazowo?
  5. Najczęstsze pytania
  6. Podstawa prawna i źródła

Jesteśmy spółką z o. o. Prowadzimy ewidencję kosztów w układzie rodzajowym na „4”. Zawarliśmy umowę ubezpieczenia w październiku 2019 r. od odpowiedzialności cywilnej w związku z prowadzoną przez nas działalnością gospodarczą. Okres objęty ubezpieczeniem to 1.11.2019 r. – 31.10.2020 r. Czy możemy ten koszt ująć jednorazowo w momencie poniesienia ?

Co do zasady nie – składkę za ochronę w przyszłych okresach ujmujesz w czynnych rozliczeniach międzyokresowych kosztów (art. 39 ust. 1 ustawy o rachunkowości) i odpisujesz w koszty w miarę upływu czasu, zwykle co miesiąc. Podatkowo polisa OC to koszt pośredni: jeśli okres ubezpieczenia obejmuje dwa lata podatkowe, składkę dzielisz między te lata (art. 15 ust. 4d ustawy o CIT).

Jednorazowe ujęcie w księgach jest możliwe tylko jako uproszczenie przy kwotach nieistotnych (art. 4 ust. 4 ustawy o rachunkowości). Podatkowego podziału między lata to nie znosi.

Jak ewidencjonować polisę w księgach?

Ustawa o rachunkowości każe rozliczać w czasie koszty dotyczące przyszłych okresów sprawozdawczych (art. 39 ust. 1). Odpisy mogą następować stosownie do upływu czasu lub wielkości świadczeń (art. 39 ust. 3). Przy ubezpieczeniu decyduje czas: składkę dzielisz przez liczbę miesięcy albo dni ochrony. Wybraną metodę zapisz w polityce rachunkowości.

Do RMK trafia składka wynikająca z polisy. Ubezpieczyciel zwykle nie wystawia faktury, bo usługi ubezpieczeniowe są zwolnione z VAT (art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT). Przy takiej sprzedaży nie ma obowiązku wystawienia faktury (art. 106b ust. 2). Dowodem księgowym jest więc polisa, a zapłatę potwierdza wyciąg. Jak polisy mają się do KSeF, wyjaśniamy w poradniku o polisach i notach prowizyjnych w KSeF.

Na dzień bilansowy saldo konta 640 wykazujesz w aktywach. Część rozliczana w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego trafia do krótkoterminowych RMK (B.IV), a dłuższa – do długoterminowych (A.V) (art. 3 ust. 1 pkt 18 lit. d).

Przykład: OC działalności na okres 1.11.2026–31.10.2027

Spółka zapłaciła 20 października 2026 r. składkę 6 000 zł. Miesięczny odpis to 500 zł. Na 2026 r. przypadają 2 miesiące (1 000 zł), a na 2027 r. 10 miesięcy (5 000 zł).

Wariant 1: bezpośrednio przez konto 640

Data Operacja Wn Ma Kwota
20.10.2026 polisa – składka do rozliczenia w czasie 640 249-ubezpieczyciel 6 000 zł
20.10.2026 zapłata składki 249-ubezpieczyciel 131 6 000 zł
30.11.2026 odpis za listopad 409 640 500 zł
31.12.2026 odpis za grudzień 409 640 500 zł
I–X 2027 odpisy miesięczne 409 640 10 × 500 zł

Na 31 grudnia 2026 r. saldo konta 640 wynosi 5 000 zł i trafia do krótkoterminowych RMK, bo rozliczysz je do października 2027 r.

Wariant 2: przez konto 490 (jak w pytaniu)

Ten sposób wybierają firmy, które chcą, by konta zespołu 4 pokazywały wszystkie koszty rodzajowe w miesiącu ich poniesienia:

Data Operacja Wn Ma Kwota
20.10.2026 polisa OC 409 249-ubezpieczyciel 6 000 zł
20.10.2026 zapłata składki 249-ubezpieczyciel 131 6 000 zł
20.10.2026 przeniesienie kosztu do rozliczenia w czasie 640 490 6 000 zł
koniec każdego miesiąca XI 2026–X 2027 odpis 1/12 składki 490 640 500 zł

Konto 490 może w ciągu roku mieć saldo Ma. Na koniec roku przenosisz je na konto 860 „Wynik finansowy”. W obu wariantach koszty 2026 r. wynoszą 1 000 zł, a 2027 r. – 5 000 zł.

Jak rozliczyć polisę w CIT?

Ubezpieczenie OC działalności to koszt pośredni, bo nie da się go przypisać do konkretnego przychodu. Koszty pośrednie są potrącalne w dacie poniesienia (art. 15 ust. 4d zdanie pierwsze ustawy o CIT). Za dzień poniesienia uznaje się dzień ujęcia kosztu w księgach na podstawie faktury, a gdy jej nie ma – innego dowodu, np. polisy (art. 15 ust. 4e).

Gdy koszt dotyczy okresu przekraczającego rok podatkowy, przypisujesz go do lat, których dotyczy, a jeśli nie da się ustalić, jaka część przypada na dany rok – proporcjonalnie do długości okresu (art. 15 ust. 4d zdanie drugie). Dyrektor KIS potwierdził, że składka za ubezpieczenie na cały 2024 r., zaksięgowana jako RMK w 2023 r., jest kosztem podatkowym 2024 r. (interpretacja z 10 grudnia 2024 r., 0111-KDIB1-2.4010.601.2024.1.AW).

W przykładzie do kosztów podatkowych 2026 r. trafia 1 000 zł, a 2027 r. – 5 000 zł. Najprościej rozliczać polisę podatkowo tak samo jak w księgach, czyli co miesiąc razem z odpisem z konta 640. Wtedy nie powstają różnice między wynikiem bilansowym a podatkowym. W PIT obowiązują takie same zasady: art. 22 ust. 5c i 5d.

Czy przy małej kwocie można ująć składkę jednorazowo?

W księgach – tak, jeśli zapiszesz to w polityce rachunkowości i nie zniekształci to obrazu finansów spółki (art. 4 ust. 4 ustawy o rachunkowości). W odpowiedzi z 2019 r. proponowaliśmy wariant pośredni i on nadal jest poprawny. Część składki za bieżący rok ujmujesz w kosztach od razu, a część za kolejny rok – jednym zapisem w styczniu.

Podatkowo uproszczenie nie zmienia zasad. Dyrektor KIS uznał, że nawet nieistotne koszty pośrednie – licencje, ubezpieczenia, prenumeraty – dotyczące okresu przekraczającego rok podatkowy trzeba rozliczyć w czasie. Księgowe uproszczenie nie przesądza o momencie zaliczenia do kosztów podatkowych (interpretacja z 9 marca 2022 r., 0111-KDIB1-1.4010.12.2022.1.AW). Wariant z „jednym zapisem w styczniu” jest więc bezpieczny także podatkowo. Pełne ujęcie składki w październiku – już nie.

Jednorazowo bez żadnego ryzyka rozliczysz polisę, która mieści się w jednym roku podatkowym, np. na okres 1.02–31.12.

Najczęstsze pytania

Płacę składkę w ratach. Czy coś się zmienia?

Koszt nadal rozliczasz według okresu ochrony, a nie według terminów rat. Możesz ująć całą składkę z polisy jako zobowiązanie wobec ubezpieczyciela (Wn 640, Ma 249) i spłacać je ratami.

Czy każda polisa jest kosztem podatkowym?

Nie. Ubezpieczenie musi mieć związek z działalnością (art. 15 ust. 1 ustawy o CIT). Ustawa ogranicza też niektóre składki, np. na ubezpieczenie samochodu osobowego – w proporcji, w jakiej 150 000 zł pozostaje do wartości samochodu przyjętej do ubezpieczenia (art. 16 ust. 1 pkt 49). Więcej przykładów znajdziesz w tekście o kosztach niestanowiących kosztów uzyskania przychodów.

Gdzie zobaczę RMK w sprawozdaniu?

W aktywach bilansu, jako krótko- lub długoterminowe rozliczenia międzyokresowe – zobacz jak czytać bilans i rachunek zysków i strat.

Podstawa prawna i źródła

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. W konkretnej sprawie skonsultuj się z księgowym lub doradcą podatkowym.

Przeczytaj też