Refaktura a KSeF: refaktura mediów i kosztów – stawka VAT, pola FA(3), nota zamiast faktury
Refaktura jest zwykłą fakturą: kto kupuje usługę we własnym imieniu i przenosi jej koszt na kontrahenta, sam ją świadczy (art. 8 ust. 2a ustawy o VAT), więc dla firmy wystawia fakturę w KSeF – MF potwierdza to w FAQ. Media rozliczane według liczników refakturujesz ze stawką właściwą dla każdego medium, a ryczałt wliczony w czynsz dzieli stawkę najmu. Notą rozliczysz tylko wydatki poniesione w imieniu i na rzecz kontrahenta.
Spis treści
Refakturę wystawiasz w KSeF tak samo jak każdą inną fakturę dla firmy. Kto kupuje usługę we własnym imieniu, a jej koszt przenosi na kontrahenta, w świetle art. 8 ust. 2a ustawy o VAT sam ją otrzymał i sam wyświadczył – a MF w FAQ KSeF 2.0 (sekcja „KSeF w Jednostkach Samorządu Terytorialnego”, pyt. 71) pisze wprost, że fakturę z tego tytułu wystawia się przy użyciu KSeF.
Najczęstszy przypadek to media przy najmie: wynajmujący ma umowę z dostawcą prądu lub wody i obciąża najemcę według podlicznika. Granicę między notą a fakturą w ogólnym ujęciu opisaliśmy w tekście nota obciążeniowa a KSeF. Tu wyjaśniamy, jak refakturę policzyć, wypełnić w FA(3) i kiedy wysłać.
Czy refaktura musi być w KSeF?
Tak, gdy spełnione są zwykłe warunki obowiązku KSeF:
- Nabywca ma NIP. Refakturę dla osoby prywatnej, np. najemcy mieszkania, ustawa zwalnia z obowiązku KSeF (art. 106ga ust. 2 pkt 4), choć wolno ci wystawić ją tam dobrowolnie (ust. 4) – zob. faktura dla osoby fizycznej.
- W ogóle wystawiasz fakturę. Czynny podatnik VAT fakturuje każdą sprzedaż dla firmy. Wynajmujący zwolniony podmiotowo (art. 113) wystawia fakturę na żądanie najemcy (art. 106b ust. 2–3), a wtedy też w KSeF – szczegóły w tekście KSeF dla nievatowca.
- Nie korzystasz z wyjątku przejściowego. Do 31 grudnia 2026 r. faktury mogą zostać poza KSeF, dopóki w danym miesiącu łącznie nie przekraczają 10 000 zł z VAT (art. 145m) – zob. limit 10 tys. zł.
Osoba prywatna, która wynajmuje lokal firmie, też jest podatnikiem. MF odpowiada, że co do zasady fakturuje w KSeF od 1 kwietnia 2026 r., chyba że do końca 2026 r. mieści się w limicie 10 000 zł miesięcznie (FAQ, „Wystawianie i otrzymywanie faktur”, pyt. 2). Refaktura mediów idzie wtedy tą samą drogą co faktura za czynsz.
Media przy najmie: osobna pozycja czy część czynszu?
Wynajmujesz prywatnie i zastanawiasz się, czy w ogóle musisz wystawiać faktury? Zobacz najem prywatny a KSeF.
Od odpowiedzi zależy stawka VAT. TSUE w wyroku z 16 kwietnia 2015 r. (C-42/14, Wojskowa Agencja Mieszkaniowa) uznał, że najem oraz dostawy wody, prądu, ciepła i wywóz nieczystości to co do zasady odrębne świadczenia. Liczy się to, czy najemca sam decyduje o zużyciu. Za taką swobodą przemawiają indywidualne liczniki i rozliczenie według faktycznie zużytych ilości.
- Licznik lub podlicznik i rozliczenie według zużycia. Każde medium to osobna sprzedaż z własną stawką. Dyrektor KIS potwierdził to w interpretacji z 20 maja 2022 r. (0111-KDIB3-1.4012.118.2022.2.MSO) dla wynajmującego, który przenosi koszty mediów na najemców bez marży. Dziś to zwykle 23% za energię elektryczną i gaz oraz 8% za wodę i odprowadzanie ścieków (poz. 24–26 załącznika nr 3 do ustawy o VAT). Stawkę zawsze sprawdź na fakturze dostawcy.
- Stały ryczałt w czynszu, bez pomiaru. Media są elementem usługi najmu i mają jej stawkę, przy lokalu użytkowym 23%. To nasz wniosek z wyroku C-42/14. Przy nietypowej umowie warto zapytać o to w interpretacji indywidualnej.
Prąd i gaz są dla ustawy towarami – „towar” obejmuje wszelkie postacie energii (art. 2 pkt 6). Ich odsprzedaż to więc dostawa towarów, a nie usługa z art. 8 ust. 2a. Dla KSeF różnicy nie ma: faktura dla firmy i tak trafia do systemu.
Refaktura czy nota – co wybrać przy danym koszcie?
| Koszt przenoszony na kontrahenta | Dokument | Do KSeF? (nabywca z NIP) |
|---|---|---|
| prąd z podlicznika, umowa z dostawcą na ciebie | refaktura, zwykle 23% | tak |
| woda i ścieki według wodomierza | refaktura, 8% | tak |
| internet lub telefon kupiony na siebie i udostępniony najemcy | refaktura usługi (art. 8 ust. 2a), stawka z faktury operatora | tak |
| media jako stały ryczałt w czynszu | jedna pozycja „najem”, stawka najmu | tak |
| podatek od nieruchomości przerzucany na najemcę | część czynszu (art. 29a ust. 6 pkt 1) – nasz wniosek | tak |
| media dla najemcy mieszkania – osoby prywatnej | faktura tylko na jego żądanie | nie musi, może dobrowolnie |
| opłata urzędowa zapłacona w imieniu i na rzecz klienta | nota albo Rozliczenie na fakturze za twoją usługę |
nota – nie |
| prąd w lokalu, w którym umowę z dostawcą zawarł sam najemca | nic nie wystawiasz – najemca płaci dostawcy | nie dotyczy |
Kiedy zamiast refaktury wystarczy nota?
Gdy wydatek nie jest twoim zakupem, tylko płacisz go za kogoś. Art. 29a ust. 7 pkt 3 wyłącza z podstawy opodatkowania zwrot udokumentowanych wydatków poniesionych w imieniu i na rzecz nabywcy, ujmowanych przejściowo w ewidencji. Przykład: kancelaria płaci za klienta 300 zł opłaty sądowej. Dokument jest na klienta, kwota przechodzi 1:1, a kancelaria nie traktuje jej jako własnego kosztu.
Taki zwrot rozliczysz na dwa sposoby:
- Notą poza KSeF – jak każdą notę księgową.
- Na fakturze za własną usługę, w elemencie
Rozliczenie. Broszura MF do FA(3) podaje opłatę urzędową uiszczoną przez pełnomocnika jako przykład obciążenia. Wpisujesz ją wObciazenia(polaKwotaiPowod). Kwota zwiększaDoZaplaty, ale nie wchodzi doP_15ani do podstawy opodatkowania.
Jak wypełnić refakturę w FA(3)?
W strukturze nie ma pola „refaktura”, a przepisy nie wymagają tego słowa na fakturze. Wystawiasz zwykłą fakturę o rodzaju VAT. Przy mediach przydają się trzy elementy:
- Osobny wiersz
FaWierszdla każdego medium:P_7(nazwa),P_8A(jednostka, np. kWh albo m3),P_8B(ilość),P_9A(cena jednostkowa netto),P_11(wartość netto) iP_12(stawka).P_9Aprzyjmuje do 8 miejsc po przecinku, więc przeniesiesz cenę za kWh z faktury dostawcy bez zaokrąglania. - Okres rozliczeniowy w
OkresFa(P_6_OdiP_6_Do) zamiastP_6. Broszura MF przewiduje ten element m.in. dla dostaw z art. 19a ust. 5 pkt 4, czyli energii, wody i najmu. - Numer licznika i odczyty w
DodatkowyOpis. Broszura (przykład 17) pokazuje to na fakturze za energię elektryczną. W tym samym elemencie możesz podać numer faktury dostawcy.
Przykład: najemca lokalu nr 3 zużył w październiku 430 kWh po 0,8150 zł netto i 6 m3 wody po 16,20 zł netto. Poniżej fragmenty pliku – między OkresFa a DodatkowyOpis stoją sumy, Adnotacje i RodzajFaktury:
<OkresFa>
<P_6_Od>2026-10-01</P_6_Od>
<P_6_Do>2026-10-31</P_6_Do>
</OkresFa>
<DodatkowyOpis>
<Klucz>Podlicznik energii nr 4471</Klucz>
<Wartosc>odczyt 12460 – 12890 kWh</Wartosc>
</DodatkowyOpis>
<FaWiersz>
<NrWierszaFa>1</NrWierszaFa>
<P_7>Energia elektryczna – lokal nr 3, 10/2026</P_7>
<P_8A>kWh</P_8A>
<P_8B>430</P_8B>
<P_9A>0.8150</P_9A>
<P_11>350.45</P_11>
<P_12>23</P_12>
</FaWiersz>
<FaWiersz>
<NrWierszaFa>2</NrWierszaFa>
<P_7>Woda i odprowadzanie ścieków – lokal nr 3, 10/2026</P_7>
<P_8A>m3</P_8A>
<P_8B>6</P_8B>
<P_9A>16.20</P_9A>
<P_11>97.20</P_11>
<P_12>8</P_12>
</FaWiersz>
VAT wynosi 80,60 zł i 7,78 zł, a cała faktura – 536,03 zł brutto. Ceny i ilości bierz z pliku XML faktury dostawcy, który pobierzesz z KSeF.
Dane o zużyciu w setkach punktów poboru dostawcy mediów przenoszą do załącznika. Wymaga to zgłoszenia w e-Urzędzie Skarbowym, a załącznika nie dodasz w bezpłatnych aplikacjach MF (FAQ, „Załączniki do faktur”, pyt. 8 i 18). Przy kilku najemcach nie jest on potrzebny – to nasza ocena. Szczegóły: faktura z załącznikiem w KSeF.
Kiedy wystawić refakturę mediów?
Przy dostawach energii elektrycznej i cieplnej, gazu przewodowego, wody, przy odprowadzaniu ścieków i przy najmie VAT powstaje z chwilą wystawienia faktury (art. 19a ust. 5 pkt 4). Fakturę wystawiasz najpóźniej z upływem terminu płatności (art. 106i ust. 3 pkt 4). Jeśli się spóźnisz, obowiązek podatkowy i tak powstaje w dniu, w którym mija termin płatności (art. 19a ust. 7). Przepis wymienia rodzaje dostaw, a nie dostawców, więc naszym zdaniem obejmuje też wynajmującego, który odsprzedaje prąd lub wodę.
Przykład: dostawca wystawia ci fakturę za październik 6 listopada. Refakturę dla najemcy wysyłasz do KSeF 10 listopada z terminem płatności 24 listopada. Faktura online jest wystawiona w dniu, w którym plik trafił do KSeF (art. 106na ust. 1), więc taką datę wpisz też w P_1 – zob. data wystawienia faktury w KSeF.
Przy odsprzedaży innych usług, np. kuriera czy sprzątania, stosujesz zasady ogólne: VAT powstaje z chwilą wykonania usługi (art. 19a ust. 1), a na wystawienie faktury masz czas do 15. dnia miesiąca po wykonaniu usługi (art. 106i ust. 1). Jeśli refakturę z błędną stawką już wysłałeś, poprawisz ją wyłącznie fakturą korygującą.
Najczęstsze pytania
Czy refakturę wystawia się w KSeF?
Tak, gdy nabywcą jest firma lub inny podmiot z NIP. Refaktura dokumentuje odsprzedaż usługi albo towaru, więc jest zwykłą fakturą, a MF w FAQ KSeF 2.0 potwierdza, że wystawia się ją przy użyciu KSeF. Do końca 2026 r. może zostać poza systemem tylko w ramach limitu 10 000 zł brutto miesięcznie.
Jaką stawkę VAT ma refaktura mediów?
Gdy media rozliczasz według liczników lub podliczników, każde medium ma własną stawkę – zwykle 23% za prąd i gaz oraz 8% za wodę i ścieki. Gdy media są stałym ryczałtem w czynszu, bez pomiaru zużycia, stanowią część najmu i dostają jego stawkę.
Czy zamiast refaktury mogę wystawić notę obciążeniową?
Tylko przy zwrocie wydatków poniesionych w imieniu i na rzecz kontrahenta, np. opłaty urzędowej zapłaconej za klienta (art. 29a ust. 7 pkt 3 ustawy o VAT). Jeśli umowa z dostawcą i jego faktura są na ciebie, odsprzedajesz świadczenie i potrzebna jest faktura.
Czy na refakturze trzeba napisać słowo refaktura?
Nie. Struktura FA(3) nie ma takiego pola, a ustawa nie wymaga takiego oznaczenia. Wystawiasz zwykłą fakturę VAT, a numer faktury dostawcy możesz podać dla porządku w polu DodatkowyOpis.
Czy osoba prywatna wynajmująca lokal firmie wystawia refakturę mediów w KSeF?
Tak, jeśli wystawia faktury. MF uznaje taką osobę za podatnika, który od 1 kwietnia 2026 r. fakturuje w KSeF, chyba że do końca 2026 r. jego faktury z miesiąca nie przekraczają łącznie 10 000 zł brutto. Wynajmujący zwolniony z VAT wystawia fakturę na żądanie najemcy.
Źródła
- FAQ KSeF 2.0 (MF): „KSeF w Jednostkach Samorządu Terytorialnego” pyt. 71; „Wystawianie i otrzymywanie faktur” pyt. 2; „Załączniki do faktur” pyt. 8, 16 i 18
- Ustawa o VAT, t.j. Dz.U. 2026 poz. 1263 – art. 2 pkt 6, art. 8 ust. 2a, art. 19a ust. 1, ust. 5 pkt 4 i ust. 7, art. 29a ust. 1, ust. 6 pkt 1 i ust. 7 pkt 3, art. 106b ust. 2–3, art. 106ga ust. 2 pkt 4 i ust. 4, art. 106i ust. 1 i ust. 3 pkt 4, art. 106na ust. 1, art. 145m, załącznik nr 3 poz. 24–26
- Broszura informacyjna struktury FA(3) (MF) – OkresFa (tabele 24–25, s. 42–45), DodatkowyOpis (tabela 44 i przykład 17, s. 81–82), FaWiersz (tabela 47, s. 89), Rozliczenie (tabela 49, s. 104–105)
- Interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 20.05.2022 r., 0111-KDIB3-1.4012.118.2022.2.MSO – refakturowanie opłat za media
- Podręcznik KSeF 2.0 cz. III (MF, 06.11.2026), pkt 1.1–1.2 – faktura z załącznikiem dla dostawców mediów
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. W konkretnej sprawie skonsultuj się z księgowym lub doradcą podatkowym.