KSeF dla nievatowca: czy podatnik zwolniony z VAT musi wystawiać faktury w KSeF?
Podatnik zwolniony z VAT – podmiotowo (art. 113) albo przedmiotowo (art. 43) – jest objęty KSeF: od 1 lutego 2026 r. otrzymuje w nim faktury zakupowe, a od 1 kwietnia 2026 r. wystawia w nim faktury dla firm. Fakturę wystawia jednak co do zasady tylko na żądanie nabywcy, a faktury dla osób prywatnych mogą zostać poza KSeF. Do 31 grudnia 2026 r. faktury dla firm do 10 000 zł brutto miesięcznie mogą jeszcze powstawać poza systemem.
Spis treści
- KSeF dla nievatowców – od kiedy?
- Czy nievatowiec musi wystawiać faktury w KSeF?
- Nievatowiec a KSeF – tabela decyzyjna
- Co musi zawierać faktura nievatowca w KSeF?
- Po co ci KSeF, jeśli nie wystawiasz faktur?
- Jak nievatowiec loguje się do KSeF – ZAW-FA czy Profil Zaufany?
- Co się zmienia, gdy przekroczysz 240 000 zł?
- Zwolnienie SME a KSeF
Tak. Podatnik zwolniony z VAT – podmiotowo (art. 113 ustawy o VAT) albo przedmiotowo (art. 43) – od 1 lutego 2026 r. otrzymuje faktury zakupowe w KSeF, a od 1 kwietnia 2026 r. wystawia w nim faktury dla firm. Zwolnienie nie zmienia jednak tego, kiedy w ogóle wystawiasz fakturę: przy sprzedaży zwolnionej robisz to co do zasady tylko na żądanie nabywcy.
MF ujmuje to krótko: forma prawna nie ma znaczenia, a obowiązek dotyczy każdego podatnika – czynnego albo zwolnionego – który musi wystawić fakturę (FAQ KSeF 2.0, „Zasady obowiązywania KSeF i przepisy prawne”, pyt. 10). W pyt. 22 dodaje, że faktury zwolnionych dla innych podatników idą do KSeF, jeśli nie obejmuje ich żadne wyłączenie ani przepis przejściowy. Pełny harmonogram znajdziesz w tekście od kiedy KSeF jest obowiązkowy.
KSeF dla nievatowców – od kiedy?
Od 1 lutego 2026 r. odbierasz w KSeF faktury od dostawców. Od 1 kwietnia 2026 r. wystawiasz w nim faktury dla firm – 1 lutego obowiązek objął wyłącznie firmy, których sprzedaż w 2024 r. przekroczyła 200 mln zł (art. 145l).
Do 31 grudnia 2026 r. działają jeszcze dwa wyjątki. Dopóki suma brutto faktur dla firm z jednego miesiąca mieści się w 10 000 zł, mogą one powstawać poza KSeF (art. 145m) – u nievatowca brutto równa się netto. Faktury z kasy rejestrującej też mogą zostać poza systemem (art. 145n). MF pisze wprost, że podatnik zwolniony podmiotowo, który mieści się w limicie, musi wystawiać faktury w KSeF dopiero od 1 stycznia 2027 r. (cz. II Podręcznika KSeF 2.0, pkt 1.2.1). Zasady liczenia znajdziesz w artykule o limicie 10 000 zł.
Czy nievatowiec musi wystawiać faktury w KSeF?
Tylko te, które wystawia firmom. Najpierw jednak sprawdź, czy faktura w ogóle jest obowiązkowa:
- Bez żądania – nie musisz. Art. 106b ust. 2 zwalnia z fakturowania sprzedaż zwolnioną na podstawie art. 43 ust. 1, art. 113 ust. 1 i 9 oraz art. 113a ust. 1.
- Na żądanie – musisz. Nabywca ma na to 3 miesiące, licząc od końca miesiąca dostawy, wykonania usługi albo zapłaty (art. 106b ust. 3 pkt 2).
- Termin. Gdy żądanie przyjdzie do końca miesiąca sprzedaży, obowiązuje zwykły termin – do 15. dnia następnego miesiąca. Gdy później – masz 15 dni od zgłoszenia żądania (art. 106i ust. 6).
Przykład: graficzka zwolniona podmiotowo kończy 20 maja projekt logo dla spółki. Spółka prosi o fakturę 10 lipca, więc graficzka ma czas do 25 lipca. Jeśli w 2026 r. mieści się w limicie 10 000 zł, może wystawić tę fakturę w PDF. W 2027 r. zrobi to już w KSeF.
Gdy sam chcesz udokumentować sprzedaż albo żądanie przyszło po terminie, wystawiasz fakturę, a nie rachunek (cz. II, pkt 1.3) – więcej w tekście rachunek a KSeF. Fakturę dla osoby prywatnej możesz zostawić poza systemem (art. 106ga ust. 2 pkt 4) albo z własnej woli wystawić w KSeF.
Nievatowiec a KSeF – tabela decyzyjna
| Sytuacja | Faktura? | KSeF? | Od kiedy |
|---|---|---|---|
| firma żąda faktury w ciągu 3 miesięcy | tak, obowiązkowo | tak | 1.04.2026; do 31.12.2026 poza KSeF w limicie 10 000 zł brutto miesięcznie |
| firma nie żąda faktury | nie musisz | jeśli wystawisz – tak | jak wyżej |
| osoba prywatna żąda faktury | tak | nie musi, możesz dobrowolnie | – |
| osoba fizyczna wynajmuje lokal innej osobie prywatnej | nie, nawet na żądanie (cz. II, pkt 1.2.1) | – | – |
| faktura z kasy rejestrującej dla firmy | na żądanie | poza KSeF dopuszczalna do 31.12.2026 | 1.01.2027 |
| faktury od twoich dostawców | – | otrzymujesz w KSeF | 1.02.2026 |
| firma z innego kraju UE zwolniona w Polsce na podstawie art. 113a | według jej zasad | nie (art. 106ga ust. 2 pkt 6) | – |
Co musi zawierać faktura nievatowca w KSeF?
Podatnik zwolniony podmiotowo może wystawić fakturę o węższym zakresie danych – bez stawki, sum według stawek i kwoty podatku (art. 106e ust. 4 pkt 3; § 3 pkt 3 rozporządzenia w sprawie wystawiania faktur). Od 1 lutego 2026 r. faktura wystawiana w KSeF musi jednak zawierać NIP sprzedawcy, a nabywca-firma podaje swój NIP, jeśli posługuje się nim przy tej transakcji (§ 3 pkt 1 lit. ca–cd rozporządzenia; cz. II, pkt 1.2.1). Bez NIP sprzedawcy KSeF nie przyjmie pliku.
W strukturze FA(3) sprzedaż zwolnioną oznaczasz w Adnotacje/Zwolnienie: P_19 = 1 i podstawa prawna – przy zwolnieniu podmiotowym „art. 113 ust. 1 ustawy o VAT”. W wierszach możesz wpisać „zw” w P_12, a sumę – w P_13_7. MF to zaleca, choć nie wymaga (cz. II, pkt 2.4). Które pole wybrać i co w nie wpisać przy różnych zwolnieniach, opisujemy w tekście podstawa zwolnienia z VAT w KSeF.
Po co ci KSeF, jeśli nie wystawiasz faktur?
Od 1 lutego 2026 r. każda faktura, na której dostawca wpisze twój NIP w polu NIP nabywcy, trafia do KSeF – niezależnie od tego, czy kiedykolwiek się zalogujesz (cz. II, pkt 5.2). Moment otrzymania to chwila, w której system przydzieli fakturze numer KSeF (art. 106na ust. 3). Co z tego wynika:
- Dostawca nie musi wysyłać ci PDF-a. MF uznaje KSeF za wystarczający kanał, a e-mail ma tylko charakter pomocniczy (FAQ, „Wystawianie i otrzymywanie faktur”, pyt. 50).
- KSeF nie wysyła powiadomień o nowych fakturach (pyt. 38). Sprawdzasz je sam albo program, który je pobiera.
- VAT-u z tych faktur nie odliczysz, ale potrzebujesz ich do kosztów w podatku dochodowym i do pilnowania terminów płatności.
Od 2027 r. jako płacący nievatowiec nie musisz podawać numeru KSeF w tytule przelewu (FAQ, „Płatność z numerem KSeF/Identyfikatorem zbiorczym od 1 stycznia 2027 r.”, pyt. 17) – zobacz numer KSeF w przelewie. Jak pobrać fakturę zakupową, pokazujemy w tekście jak odebrać fakturę w KSeF.
Jak nievatowiec loguje się do KSeF – ZAW-FA czy Profil Zaufany?
Zależy, kim jesteś:
| Kim jesteś | Jak uzyskujesz dostęp |
|---|---|
| osoba fizyczna z NIP, np. fryzjerka czy lekarz na JDG | uprawnienia właścicielskie dostajesz automatycznie; logujesz się przez login.gov.pl albo podpisem kwalifikowanym, jako kontekst podajesz swój NIP |
| osoba fizyczna z podpisem kwalifikowanym bez NIP i PESEL | najpierw ZAW-FA ze zgłoszeniem odcisku palca podpisu |
| spółka, fundacja, stowarzyszenie zwolnione z VAT | pieczęć kwalifikowana albo ZAW-FA wskazujące osobę fizyczną |
| osoba bez NIP, np. z działalnością nierejestrowaną lub najmem prywatnym | najpierw VAT-R i NIP-7, potem jak osoba fizyczna z NIP |
Podstawa: cz. I Podręcznika KSeF 2.0, pkt 3.2.1; FAQ, „Uprawnienia i autoryzacja”, pyt. 2–4; cz. II, pkt 1.2.1. Szczegóły znajdziesz w tekstach logowanie do KSeF, ZAW-FA i działalność nierejestrowana a KSeF.
Nie musisz kupować programu. MF udostępnia bezpłatnie Aplikację Podatnika KSeF, Aplikację Mobilną KSeF i e-mikrofirmę w e-Urzędzie Skarbowym (cz. II, pkt 3.1; FAQ, „Wystawianie i otrzymywanie faktur”, pyt. 35). Pierwszą fakturę pokazujemy w tekście Aplikacja Podatnika KSeF, a ewidencję na ryczałcie – w tekście KSeF na ryczałcie.
Co się zmienia, gdy przekroczysz 240 000 zł?
Zwolnienie podmiotowe przysługuje, dopóki sprzedaż bez VAT nie przekroczy 240 000 zł ani w poprzednim, ani w bieżącym roku (art. 113 ust. 1; ta kwota obowiązuje od 1 stycznia 2026 r.). Jeśli zaczynasz działalność w trakcie roku, liczysz limit proporcjonalnie (ust. 9). Większości sprzedaży zwolnionej z art. 43 do limitu nie wliczasz (ust. 2 pkt 2).
Zwolnienie traci moc od czynności, którą przekroczyłeś limit (ust. 5). Przykład: do 20 października 2026 r. sprzedałeś za 236 000 zł, a kolejne zlecenie ma wartość 6 000 zł. To zlecenie jest już opodatkowane – wystawiasz fakturę z VAT bez czekania na żądanie i rejestrujesz się jako czynny podatnik. W KSeF zmienia się tylko treść faktury, sam system zostaje ten sam.
Zwolnienia podmiotowego nie ma w ogóle m.in. przy usługach prawniczych, doradczych, jubilerskich i ściągania długów oraz przy dostawie części towarów, np. akcyzowych (art. 113 ust. 13).
Zwolnienie SME a KSeF
Jeśli to ty sprzedajesz firmie zwolnionej na podstawie art. 113a, wystawiasz fakturę w KSeF i przekazujesz ją nabywcy poza systemem, w formie z nim ustalonej – np. PDF opatrzony kodem QR (art. 106gb ust. 4 pkt 4).
Najczęstsze pytania
KSeF dla nievatowców – od kiedy?
Faktury zakupowe otrzymujesz w KSeF od 1 lutego 2026 r., a faktury dla firm wystawiasz w KSeF od 1 kwietnia 2026 r. Do 31 grudnia 2026 r. możesz je wystawiać poza KSeF, dopóki w danym miesiącu łącznie nie przekraczają 10 000 zł brutto. Od 1 stycznia 2027 r. każda faktura dla firmy idzie do KSeF.
Czy podatnik zwolniony z VAT musi wystawiać faktury?
Nie musi, chyba że nabywca zażąda faktury w ciągu 3 miesięcy od końca miesiąca, w którym wykonałeś usługę, dostarczyłeś towar albo dostałeś zapłatę (art. 106b ust. 2 i 3 ustawy o VAT). Jeśli wystawiasz fakturę firmie, robisz to w KSeF.
Po co nievatowcowi dostęp do KSeF, jeśli sam nie wystawia faktur?
Faktury zakupowe wystawione na twój NIP trafiają do KSeF i są uznane za otrzymane w dniu nadania numeru KSeF. Dostawca nie musi wysyłać ci PDF-a, a KSeF nie wysyła powiadomień, więc faktury kosztowe sprawdzasz sam albo przez księgową.
Czy nievatowiec na JDG musi składać ZAW-FA?
Nie. Osoba fizyczna z NIP ma w KSeF uprawnienia właścicielskie automatycznie i loguje się np. Profilem Zaufanym lub mObywatelem, podając swój NIP. ZAW-FA składa tylko wtedy, gdy chce używać podpisu kwalifikowanego bez NIP i PESEL.
Czy zwolnienie SME wyłącza z KSeF?
Tylko firmę z innego kraju UE, która korzysta w Polsce ze zwolnienia z art. 113a ustawy o VAT. Polski przedsiębiorca zwolniony na podstawie art. 113 albo korzystający ze zwolnienia SME w innych krajach UE (art. 113b) wystawia faktury dla polskich firm w KSeF.
Źródła
- Ustawa o VAT, t.j. Dz.U. 2026 poz. 1263 – art. 106b ust. 2–3, art. 106e ust. 4 pkt 3, art. 106ga ust. 1–2, art. 106gb ust. 4, art. 106i ust. 6, art. 106na ust. 3, art. 113 ust. 1, 2, 5, 9 i 13, art. 113a, art. 113b, art. 145l, art. 145m, art. 145n
- Podręcznik KSeF 2.0 cz. II (MF, 06.08.2026), pkt 1.2, 1.2.1, 1.3, 2.4, 3.1 i 5.2
- Podręcznik KSeF 2.0 cz. I (MF, 06.08.2026), pkt 3.2.1 (uprawnienia właścicielskie osoby fizycznej)
- FAQ KSeF 2.0 (MF): „Zasady obowiązywania KSeF i przepisy prawne” pyt. 10 i 22; „Wystawianie i otrzymywanie faktur” pyt. 35, 38 i 50; „Uprawnienia i autoryzacja” pyt. 2–4; „Płatność z numerem KSeF/Identyfikatorem zbiorczym od 1 stycznia 2027 r.” pyt. 17
- Rozporządzenie MF z 29.10.2021 r. w sprawie wystawiania faktur (Dz.U. 2021 poz. 1979 ze zm.), § 3 pkt 1 i 3
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. W konkretnej sprawie skonsultuj się z księgowym lub doradcą podatkowym.