Podstawy i terminy

KSeF dla nievatowca: czy podatnik zwolniony z VAT musi wystawiać faktury w KSeF?

W skrócie

Podatnik zwolniony z VAT – podmiotowo (art. 113) albo przedmiotowo (art. 43) – jest objęty KSeF: od 1 lutego 2026 r. otrzymuje w nim faktury zakupowe, a od 1 kwietnia 2026 r. wystawia w nim faktury dla firm. Fakturę wystawia jednak co do zasady tylko na żądanie nabywcy, a faktury dla osób prywatnych mogą zostać poza KSeF. Do 31 grudnia 2026 r. faktury dla firm do 10 000 zł brutto miesięcznie mogą jeszcze powstawać poza systemem.

Spis treści
  1. KSeF dla nievatowców – od kiedy?
  2. Czy nievatowiec musi wystawiać faktury w KSeF?
  3. Nievatowiec a KSeF – tabela decyzyjna
  4. Co musi zawierać faktura nievatowca w KSeF?
  5. Po co ci KSeF, jeśli nie wystawiasz faktur?
  6. Jak nievatowiec loguje się do KSeF – ZAW-FA czy Profil Zaufany?
  7. Co się zmienia, gdy przekroczysz 240 000 zł?
  8. Zwolnienie SME a KSeF

Tak. Podatnik zwolniony z VAT – podmiotowo (art. 113 ustawy o VAT) albo przedmiotowo (art. 43) – od 1 lutego 2026 r. otrzymuje faktury zakupowe w KSeF, a od 1 kwietnia 2026 r. wystawia w nim faktury dla firm. Zwolnienie nie zmienia jednak tego, kiedy w ogóle wystawiasz fakturę: przy sprzedaży zwolnionej robisz to co do zasady tylko na żądanie nabywcy.

MF ujmuje to krótko: forma prawna nie ma znaczenia, a obowiązek dotyczy każdego podatnika – czynnego albo zwolnionego – który musi wystawić fakturę (FAQ KSeF 2.0, „Zasady obowiązywania KSeF i przepisy prawne”, pyt. 10). W pyt. 22 dodaje, że faktury zwolnionych dla innych podatników idą do KSeF, jeśli nie obejmuje ich żadne wyłączenie ani przepis przejściowy. Pełny harmonogram znajdziesz w tekście od kiedy KSeF jest obowiązkowy.

KSeF dla nievatowców – od kiedy?

Od 1 lutego 2026 r. odbierasz w KSeF faktury od dostawców. Od 1 kwietnia 2026 r. wystawiasz w nim faktury dla firm – 1 lutego obowiązek objął wyłącznie firmy, których sprzedaż w 2024 r. przekroczyła 200 mln zł (art. 145l).

Do 31 grudnia 2026 r. działają jeszcze dwa wyjątki. Dopóki suma brutto faktur dla firm z jednego miesiąca mieści się w 10 000 zł, mogą one powstawać poza KSeF (art. 145m) – u nievatowca brutto równa się netto. Faktury z kasy rejestrującej też mogą zostać poza systemem (art. 145n). MF pisze wprost, że podatnik zwolniony podmiotowo, który mieści się w limicie, musi wystawiać faktury w KSeF dopiero od 1 stycznia 2027 r. (cz. II Podręcznika KSeF 2.0, pkt 1.2.1). Zasady liczenia znajdziesz w artykule o limicie 10 000 zł.

Czy nievatowiec musi wystawiać faktury w KSeF?

Tylko te, które wystawia firmom. Najpierw jednak sprawdź, czy faktura w ogóle jest obowiązkowa:

  • Bez żądania – nie musisz. Art. 106b ust. 2 zwalnia z fakturowania sprzedaż zwolnioną na podstawie art. 43 ust. 1, art. 113 ust. 1 i 9 oraz art. 113a ust. 1.
  • Na żądanie – musisz. Nabywca ma na to 3 miesiące, licząc od końca miesiąca dostawy, wykonania usługi albo zapłaty (art. 106b ust. 3 pkt 2).
  • Termin. Gdy żądanie przyjdzie do końca miesiąca sprzedaży, obowiązuje zwykły termin – do 15. dnia następnego miesiąca. Gdy później – masz 15 dni od zgłoszenia żądania (art. 106i ust. 6).

Przykład: graficzka zwolniona podmiotowo kończy 20 maja projekt logo dla spółki. Spółka prosi o fakturę 10 lipca, więc graficzka ma czas do 25 lipca. Jeśli w 2026 r. mieści się w limicie 10 000 zł, może wystawić tę fakturę w PDF. W 2027 r. zrobi to już w KSeF.

Gdy sam chcesz udokumentować sprzedaż albo żądanie przyszło po terminie, wystawiasz fakturę, a nie rachunek (cz. II, pkt 1.3) – więcej w tekście rachunek a KSeF. Fakturę dla osoby prywatnej możesz zostawić poza systemem (art. 106ga ust. 2 pkt 4) albo z własnej woli wystawić w KSeF.

Nievatowiec a KSeF – tabela decyzyjna

Sytuacja Faktura? KSeF? Od kiedy
firma żąda faktury w ciągu 3 miesięcy tak, obowiązkowo tak 1.04.2026; do 31.12.2026 poza KSeF w limicie 10 000 zł brutto miesięcznie
firma nie żąda faktury nie musisz jeśli wystawisz – tak jak wyżej
osoba prywatna żąda faktury tak nie musi, możesz dobrowolnie –
osoba fizyczna wynajmuje lokal innej osobie prywatnej nie, nawet na żądanie (cz. II, pkt 1.2.1) – –
faktura z kasy rejestrującej dla firmy na żądanie poza KSeF dopuszczalna do 31.12.2026 1.01.2027
faktury od twoich dostawców – otrzymujesz w KSeF 1.02.2026
firma z innego kraju UE zwolniona w Polsce na podstawie art. 113a według jej zasad nie (art. 106ga ust. 2 pkt 6) –

Co musi zawierać faktura nievatowca w KSeF?

Podatnik zwolniony podmiotowo może wystawić fakturę o węższym zakresie danych – bez stawki, sum według stawek i kwoty podatku (art. 106e ust. 4 pkt 3; § 3 pkt 3 rozporządzenia w sprawie wystawiania faktur). Od 1 lutego 2026 r. faktura wystawiana w KSeF musi jednak zawierać NIP sprzedawcy, a nabywca-firma podaje swój NIP, jeśli posługuje się nim przy tej transakcji (§ 3 pkt 1 lit. ca–cd rozporządzenia; cz. II, pkt 1.2.1). Bez NIP sprzedawcy KSeF nie przyjmie pliku.

W strukturze FA(3) sprzedaż zwolnioną oznaczasz w Adnotacje/Zwolnienie: P_19 = 1 i podstawa prawna – przy zwolnieniu podmiotowym „art. 113 ust. 1 ustawy o VAT”. W wierszach możesz wpisać „zw” w P_12, a sumę – w P_13_7. MF to zaleca, choć nie wymaga (cz. II, pkt 2.4). Które pole wybrać i co w nie wpisać przy różnych zwolnieniach, opisujemy w tekście podstawa zwolnienia z VAT w KSeF.

Po co ci KSeF, jeśli nie wystawiasz faktur?

Od 1 lutego 2026 r. każda faktura, na której dostawca wpisze twój NIP w polu NIP nabywcy, trafia do KSeF – niezależnie od tego, czy kiedykolwiek się zalogujesz (cz. II, pkt 5.2). Moment otrzymania to chwila, w której system przydzieli fakturze numer KSeF (art. 106na ust. 3). Co z tego wynika:

  • Dostawca nie musi wysyłać ci PDF-a. MF uznaje KSeF za wystarczający kanał, a e-mail ma tylko charakter pomocniczy (FAQ, „Wystawianie i otrzymywanie faktur”, pyt. 50).
  • KSeF nie wysyła powiadomień o nowych fakturach (pyt. 38). Sprawdzasz je sam albo program, który je pobiera.
  • VAT-u z tych faktur nie odliczysz, ale potrzebujesz ich do kosztów w podatku dochodowym i do pilnowania terminów płatności.

Od 2027 r. jako płacący nievatowiec nie musisz podawać numeru KSeF w tytule przelewu (FAQ, „Płatność z numerem KSeF/Identyfikatorem zbiorczym od 1 stycznia 2027 r.”, pyt. 17) – zobacz numer KSeF w przelewie. Jak pobrać fakturę zakupową, pokazujemy w tekście jak odebrać fakturę w KSeF.

Jak nievatowiec loguje się do KSeF – ZAW-FA czy Profil Zaufany?

Zależy, kim jesteś:

Kim jesteś Jak uzyskujesz dostęp
osoba fizyczna z NIP, np. fryzjerka czy lekarz na JDG uprawnienia właścicielskie dostajesz automatycznie; logujesz się przez login.gov.pl albo podpisem kwalifikowanym, jako kontekst podajesz swój NIP
osoba fizyczna z podpisem kwalifikowanym bez NIP i PESEL najpierw ZAW-FA ze zgłoszeniem odcisku palca podpisu
spółka, fundacja, stowarzyszenie zwolnione z VAT pieczęć kwalifikowana albo ZAW-FA wskazujące osobę fizyczną
osoba bez NIP, np. z działalnością nierejestrowaną lub najmem prywatnym najpierw VAT-R i NIP-7, potem jak osoba fizyczna z NIP

Podstawa: cz. I Podręcznika KSeF 2.0, pkt 3.2.1; FAQ, „Uprawnienia i autoryzacja”, pyt. 2–4; cz. II, pkt 1.2.1. Szczegóły znajdziesz w tekstach logowanie do KSeF, ZAW-FA i działalność nierejestrowana a KSeF.

Nie musisz kupować programu. MF udostępnia bezpłatnie Aplikację Podatnika KSeF, Aplikację Mobilną KSeF i e-mikrofirmę w e-Urzędzie Skarbowym (cz. II, pkt 3.1; FAQ, „Wystawianie i otrzymywanie faktur”, pyt. 35). Pierwszą fakturę pokazujemy w tekście Aplikacja Podatnika KSeF, a ewidencję na ryczałcie – w tekście KSeF na ryczałcie.

Co się zmienia, gdy przekroczysz 240 000 zł?

Zwolnienie podmiotowe przysługuje, dopóki sprzedaż bez VAT nie przekroczy 240 000 zł ani w poprzednim, ani w bieżącym roku (art. 113 ust. 1; ta kwota obowiązuje od 1 stycznia 2026 r.). Jeśli zaczynasz działalność w trakcie roku, liczysz limit proporcjonalnie (ust. 9). Większości sprzedaży zwolnionej z art. 43 do limitu nie wliczasz (ust. 2 pkt 2).

Zwolnienie traci moc od czynności, którą przekroczyłeś limit (ust. 5). Przykład: do 20 października 2026 r. sprzedałeś za 236 000 zł, a kolejne zlecenie ma wartość 6 000 zł. To zlecenie jest już opodatkowane – wystawiasz fakturę z VAT bez czekania na żądanie i rejestrujesz się jako czynny podatnik. W KSeF zmienia się tylko treść faktury, sam system zostaje ten sam.

Zwolnienia podmiotowego nie ma w ogóle m.in. przy usługach prawniczych, doradczych, jubilerskich i ściągania długów oraz przy dostawie części towarów, np. akcyzowych (art. 113 ust. 13).

Zwolnienie SME a KSeF

Jeśli to ty sprzedajesz firmie zwolnionej na podstawie art. 113a, wystawiasz fakturę w KSeF i przekazujesz ją nabywcy poza systemem, w formie z nim ustalonej – np. PDF opatrzony kodem QR (art. 106gb ust. 4 pkt 4).

Najczęstsze pytania

KSeF dla nievatowców – od kiedy?

Faktury zakupowe otrzymujesz w KSeF od 1 lutego 2026 r., a faktury dla firm wystawiasz w KSeF od 1 kwietnia 2026 r. Do 31 grudnia 2026 r. możesz je wystawiać poza KSeF, dopóki w danym miesiącu łącznie nie przekraczają 10 000 zł brutto. Od 1 stycznia 2027 r. każda faktura dla firmy idzie do KSeF.

Czy podatnik zwolniony z VAT musi wystawiać faktury?

Nie musi, chyba że nabywca zażąda faktury w ciągu 3 miesięcy od końca miesiąca, w którym wykonałeś usługę, dostarczyłeś towar albo dostałeś zapłatę (art. 106b ust. 2 i 3 ustawy o VAT). Jeśli wystawiasz fakturę firmie, robisz to w KSeF.

Po co nievatowcowi dostęp do KSeF, jeśli sam nie wystawia faktur?

Faktury zakupowe wystawione na twój NIP trafiają do KSeF i są uznane za otrzymane w dniu nadania numeru KSeF. Dostawca nie musi wysyłać ci PDF-a, a KSeF nie wysyła powiadomień, więc faktury kosztowe sprawdzasz sam albo przez księgową.

Czy nievatowiec na JDG musi składać ZAW-FA?

Nie. Osoba fizyczna z NIP ma w KSeF uprawnienia właścicielskie automatycznie i loguje się np. Profilem Zaufanym lub mObywatelem, podając swój NIP. ZAW-FA składa tylko wtedy, gdy chce używać podpisu kwalifikowanego bez NIP i PESEL.

Czy zwolnienie SME wyłącza z KSeF?

Tylko firmę z innego kraju UE, która korzysta w Polsce ze zwolnienia z art. 113a ustawy o VAT. Polski przedsiębiorca zwolniony na podstawie art. 113 albo korzystający ze zwolnienia SME w innych krajach UE (art. 113b) wystawia faktury dla polskich firm w KSeF.

Źródła

  1. Ustawa o VAT, t.j. Dz.U. 2026 poz. 1263 – art. 106b ust. 2–3, art. 106e ust. 4 pkt 3, art. 106ga ust. 1–2, art. 106gb ust. 4, art. 106i ust. 6, art. 106na ust. 3, art. 113 ust. 1, 2, 5, 9 i 13, art. 113a, art. 113b, art. 145l, art. 145m, art. 145n
  2. Podręcznik KSeF 2.0 cz. II (MF, 06.08.2026), pkt 1.2, 1.2.1, 1.3, 2.4, 3.1 i 5.2
  3. Podręcznik KSeF 2.0 cz. I (MF, 06.08.2026), pkt 3.2.1 (uprawnienia właścicielskie osoby fizycznej)
  4. FAQ KSeF 2.0 (MF): „Zasady obowiązywania KSeF i przepisy prawne” pyt. 10 i 22; „Wystawianie i otrzymywanie faktur” pyt. 35, 38 i 50; „Uprawnienia i autoryzacja” pyt. 2–4; „Płatność z numerem KSeF/Identyfikatorem zbiorczym od 1 stycznia 2027 r.” pyt. 17
  5. Rozporządzenie MF z 29.10.2021 r. w sprawie wystawiania faktur (Dz.U. 2021 poz. 1979 ze zm.), § 3 pkt 1 i 3

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. W konkretnej sprawie skonsultuj się z księgowym lub doradcą podatkowym.

Przeczytaj też