Jak wystawić fakturę w KSeF bez VAT? Zw, np, oo, 0% i marża – pola i kroki
Fakturę bez VAT wystawiasz w KSeF w tym samym formularzu co każdą inną. O braku podatku decydują trzy elementy: oznaczenie w polu stawki P_12 (zw, np I, np II, oo albo 0%), właściwe pole sumy P_13_x i adnotacja – podstawa zwolnienia, odwrotne obciążenie albo procedura marży. Nievatowiec i ryczałtowiec zwolniony z VAT wybiera przy sprzedaży w Polsce zw, a nie np.
Spis treści
- Jak wystawić fakturę w KSeF bez VAT – który przypadek cię dotyczy?
- Faktura bez VAT w KSeF – tabela pól i adnotacji
- Zwolnienie z VAT: faktura „zw” u nievatowca
- Usługa dla firmy zagranicznej: „np I” czy „np II”?
- Odwrotne obciążenie „oo” – kiedy jeszcze w 2026 r.?
- Stawka 0% i marża – podatek jest, choć go nie widać
- Jak wystawić fakturę bez VAT w Aplikacji Podatnika krok po kroku?
- Typowy błąd: nievatowiec wybiera „np” zamiast „zw”
- KSeF a ryczałt bez VAT – co wpisać na fakturze?
Fakturę bez VAT wystawiasz w KSeF tak samo jak każdą inną – w Aplikacji Podatnika albo w programie do faktur. Zmieniają się trzy rzeczy: oznaczenie w polu stawki P_12, pole sumy P_13_x i adnotacja. Nievatowiec wybiera „zw”, usługa dla firmy zagranicznej to „np I” albo „np II”, krajowe odwrotne obciążenie – „oo”, a WDT i eksport – stawka 0%.
Pól z kwotą podatku (P_14_x) dla takich pozycji nie wypełniasz, a P_15, czyli kwotę należności ogółem, podajesz zawsze. Poniżej masz ściągę dla wszystkich sytuacji i linki do tekstów, w których każdą omawiamy pole po polu.
Jak wystawić fakturę w KSeF bez VAT – który przypadek cię dotyczy?
„Bez VAT” to potoczna nazwa kilku różnych sytuacji. Zanim otworzysz formularz, odpowiedz sobie na trzy pytania:
- Czy sprzedaż jest opodatkowana w Polsce? Jeśli miejscem świadczenia jest inny kraj – np. usługa dla firmy z Niemiec (art. 28b ustawy o VAT) – wybierasz „np”.
- Czy jest opodatkowana w Polsce, ale bez podatku? Zwolnienie z art. 43 albo art. 113 to „zw”, a stawka 0% przy WDT lub eksporcie – „0 WDT” albo „0 EX”.
- Czy podatek rozlicza nabywca albo jest ukryty w cenie? Krajowe odwrotne obciążenie to „oo”, a procedura marży – brak stawki i znacznik marży.
Jeśli czynność w ogóle nie podlega ustawie o VAT, np. sprzedajesz bon różnego przeznaczenia, faktury nie wystawiasz. MF podkreśla, że takich pozycji nie oznacza się jako „np I” ani „np II” (FAQ KSeF 2.0, „Rozwiązania informatyczne, integracje i struktura KSeF”, pyt. 15). Kiedy zamiast faktury powstaje rachunek, wyjaśniamy w tekście rachunek a KSeF.
Faktura bez VAT w KSeF – tabela pól i adnotacji
| Sytuacja | P_12 w wierszu |
Pole sumy | Adnotacja | Aplikacja Podatnika | Więcej |
|---|---|---|---|---|---|
| zwolnienie podmiotowe (art. 113) lub przedmiotowe (art. 43) | zw |
P_13_7 |
P_19 = 1 i podstawa w P_19A, P_19B lub P_19C |
„zwolnione z opodatkowania”, oba tryby | podstawa zwolnienia |
| usługa dla firmy z UE, która sama rozlicza VAT | np II |
P_13_9 |
P_18 = 1 |
„np na podstawie art. 100 ust. 1 pkt 4 ustawy”, tryb rozszerzony | np I i np II |
| inna dostawa lub usługa poza Polską, np. dla firmy z USA | np I |
P_13_8 |
P_18 według prawa kraju klienta |
„np z wyłączeniem art. 100 ust. 1 pkt 4 ustawy”, tryb rozszerzony | np I i np II |
| krajowe odwrotne obciążenie (art. 145e) | oo |
P_13_10 |
P_18 = 1 |
„odwrotne obciążenie”, tryb rozszerzony | niżej |
| wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów | 0 WDT |
P_13_6_2 |
P_19N = 1 |
„0% - WDT”, tryb rozszerzony | faktura WDT |
| eksport towaru | 0 EX |
P_13_6_3 |
P_19N = 1 |
„0% - eksport”, tryb rozszerzony | faktura eksportowa |
| stawka 0% w kraju, np. z art. 83 | 0 KR |
P_13_6_1 |
P_19N = 1 |
„0% - krajowe”, oba tryby | – |
| procedura marży | pole pomijasz | P_13_11 |
P_PMarzy = 1 i rodzaj marży |
„marża” po zaznaczeniu procedury, tryb rozszerzony | faktura VAT marża |
Słownik P_12 i opisy pól sum pochodzą z broszury FA(3) (s. 51–52 i 92), a nazwy opcji – z podręcznika Aplikacji Podatnika (pkt 5.2.1.1 i 5.2.1.2.1). Element Zwolnienie wypełniasz w każdej fakturze: gdy nie ma w niej sprzedaży zwolnionej, wpisujesz P_19N = 1.
Zwolnienie z VAT: faktura „zw” u nievatowca
Podatnik zwolniony podmiotowo (art. 113 ust. 1) albo sprzedający usługi zwolnione z art. 43 – lekarz, psycholog, korepetytor – oznacza każdą pozycję jako „zw”, sumę wpisuje w P_13_7, a w adnotacjach zaznacza zwolnienie i podaje jego podstawę. „Zw” i P_13_7 MF zaleca, choć ich nie wymaga (cz. II Podręcznika KSeF 2.0, pkt 2.4). Podstawa zwolnienia jest natomiast obowiązkowa (art. 106e ust. 1 pkt 19).
Przykład: trener personalny zwolniony podmiotowo wystawia spółce fakturę za pakiet treningów dla pracowników na 1 800 zł. Wiersz ma „zw”, P_13_7 = 1800, P_15 = 1800, a w podstawie – „art. 113 ust. 1 ustawy o VAT”. Kwoty podatku nie ma.
Jakie wpisy pasują do innych zwolnień i co zrobić z dwiema podstawami na jednej fakturze, pokazujemy w tekście podstawa zwolnienia z VAT w KSeF. Kiedy nievatowiec w ogóle musi wystawić fakturę i co zmienia limit 10 000 zł, wyjaśniamy w artykule KSeF dla nievatowca.
Usługa dla firmy zagranicznej: „np I” czy „np II”?
„Np” znaczy, że transakcja nie podlega opodatkowaniu w Polsce, bo miejsce świadczenia jest za granicą. „Np II” stosujesz przy usługach z art. 28b dla podatnika z innego kraju UE, który sam rozlicza podatek (art. 100 ust. 1 pkt 4) – suma idzie do P_13_9, a P_18 = 1. Pozostałe przypadki, np. usługa dla firmy z USA, to „np I” i pole P_13_8.
Dotyczy to także nievatowca. Zwolnienie z art. 113 ust. 1 obejmuje „sprzedaż”, a ta według art. 2 pkt 22 to czynności na terytorium kraju, eksport i WDT. Usługa opodatkowana za granicą do niej nie należy, więc oznaczasz ją „np”, a nie „zw” – to nasz wniosek z tych przepisów. Rejestrację VAT-UE i inne warunki opisujemy w tekście np I i np II w KSeF.
Odwrotne obciążenie „oo” – kiedy jeszcze w 2026 r.?
Krajowe odwrotne obciążenie przetrwało tylko w wąskim zakresie. Art. 145e ustawy o VAT obejmuje do 31 grudnia 2026 r. dostawy gazu w systemie gazowym i energii elektrycznej w systemie elektroenergetycznym oraz usługi przenoszenia uprawnień do emisji gazów cieplarnianych. Warunek: transakcję zawarto na giełdzie towarowej, rynku regulowanym albo OTF, a strony spełniają wymogi z ust. 1, np. nabywca gazu lub energii zajmuje się głównie ich odprzedażą.
Faktura nie zawiera wtedy stawki, sum według stawek ani kwoty podatku, ale ma wyrazy „odwrotne obciążenie” (art. 145g). W FA(3) to „oo” w wierszu, suma w P_13_10 i P_18 = 1 (broszura, s. 52 i 55).
Dawne odwrotne obciążenie z art. 17 ust. 1 pkt 7 i 8 – m.in. dla usług budowlanych podwykonawców, stali, złomu i części elektroniki – obowiązywało do 31 października 2019 r. (broszura, s. 55). Dziś takie transakcje dokumentujesz ze zwykłą stawką, czasem z adnotacją o podzielonej płatności – zobacz MPP w KSeF. Uwaga też na kontrahentów zagranicznych: gdy podatek rozlicza nabywca w innym kraju, broszura każe stosować „np I” lub „np II”, a nie „oo” (s. 138).
Stawka 0% i marża – podatek jest, choć go nie widać
Stawka 0% to nie zwolnienie, tylko opodatkowanie stawką zerową. Dlatego przy WDT, eksporcie czy krajowym 0% wpisujesz P_19N = 1 i nie podajesz podstawy zwolnienia. Zamiast niej musisz spełnić warunki stawki 0%, np. mieć dokumenty potwierdzające dostawę lub wywóz towaru. Szczegóły: faktura WDT i faktura eksportowa.
Procedura marży też nie jest sprzedażą bez VAT. Podatek liczysz od marży, ale na fakturze go nie pokazujesz (art. 106e ust. 2–3). W wierszu pomijasz P_12, sumę wpisujesz w P_13_11, a w Adnotacje/PMarzy wybierasz rodzaj marży (cz. II, pkt 2.9). Wpisanie „zw” albo „0 KR” w wierszu marżowym to błąd – więcej w tekście faktura VAT marża w KSeF.
Jak wystawić fakturę bez VAT w Aplikacji Podatnika krok po kroku?
- Zaloguj się do Aplikacji Podatnika KSeF i wybierz Wystaw fakturę VAT.
- Wybierz tryb. Skrócony wystarczy przy „zw” i „0% - krajowe”. Przy „np”, „oo”, WDT, eksporcie i marży potrzebujesz rozszerzonego – tylko tam lista stawek ma te pozycje (pkt 5.2.1.1 i 5.2.1.2.1 podręcznika).
- Zaznacz adnotacje: zwolnienie z podstawą prawną, „Odwrotne obciążenie” albo „Procedura marży” z rodzajem. W trybie rozszerzonym sekcja adnotacji jest w danych faktury, przed pozycjami. Przy marży zrób to najpierw, bo stawka „marża” pojawi się dopiero po zaznaczeniu procedury.
- W tabeli Pozycje wybierz stawkę dla każdego wiersza. Aplikacja sama zsumuje kwoty według stawek.
- Otwórz Podgląd faktury, sprawdź kwotę należności i wyślij fakturę. Po przyjęciu pliku zobaczysz numer KSeF.
Aplikacja Mobilna KSeF wystawia tylko faktury krajowe w złotych. Z opcji „bez VAT” ma zwolnienie, „0% - krajowe” i marżę (podręcznik aplikacji mobilnej, pkt 1.1 i 6.2.3). Fakturę „np”, WDT czy eksportową wystawisz w Aplikacji Podatnika albo w programie. Pełny formularz krok po kroku opisujemy w tekście Aplikacja Podatnika KSeF.
Typowy błąd: nievatowiec wybiera „np” zamiast „zw”
„Niepodlegające” i „zwolnione” brzmią podobnie, więc łatwo wybrać nie tę pozycję z listy. Przy sprzedaży dla polskiego klienta to błąd: „np” informuje, że miejsce opodatkowania jest za granicą, a na fakturze zwykle brakuje wtedy podstawy zwolnienia, której wymaga art. 106e ust. 1 pkt 19.
Inne pomyłki, na które warto uważać:
- „0% - krajowe” zamiast „zw”. Stawka 0% dotyczy sprzedaży opodatkowanej, np. z art. 83. Nievatowiec stawki nie ma.
- „oo” u podwykonawcy budowlanego. Krajowe odwrotne obciążenie dla budowlanki nie istnieje od listopada 2019 r.
- „np” przy bonie różnego przeznaczenia. Takiej sprzedaży nie dokumentujesz fakturą (FAQ, pyt. 15).
Faktury z numerem KSeF nie poprawisz ani nie usuniesz. Wystawiasz fakturę korygującą z właściwym oznaczeniem i adnotacją.
KSeF a ryczałt bez VAT – co wpisać na fakturze?
KSeF dla ryczałtowców bez VAT nie ma osobnych zasad. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych to forma podatku dochodowego, a nie VAT, więc na fakturze go nie zaznaczasz. „Ryczałtowiec bez VAT” to po prostu podatnik zwolniony z VAT, najczęściej podmiotowo. Wystawia fakturę „zw” z podstawą „art. 113 ust. 1 ustawy o VAT”, dokładnie jak w pierwszym wierszu tabeli – na żądanie nabywcy, a dla firmy w KSeF. Do 31 grudnia 2026 r. faktury dla firm mogą jeszcze zostać poza systemem, jeśli w miesiącu łącznie nie przekraczają 10 000 zł brutto.
Jak wpisać numer KSeF do ewidencji przychodów i ustalić datę przychodu, opisujemy w tekście faktura w KSeF na ryczałcie.
Najczęstsze pytania
Jak nievatowiec wystawia fakturę bez VAT w KSeF?
W każdej pozycji wybiera stawkę zw (w Aplikacji Podatnika: zwolnione z opodatkowania), sumę podaje w P_13_7, a w adnotacjach zaznacza zwolnienie i wpisuje podstawę, np. art. 113 ust. 1 ustawy o VAT. Pól z kwotą podatku nie wypełnia.
Czy ryczałtowiec bez VAT wystawia faktury w KSeF?
Tak, jeśli wystawia fakturę firmie. Ryczałt dotyczy podatku dochodowego, więc o treści faktury decyduje status w VAT: ryczałtowiec zwolniony z VAT oznacza sprzedaż jako zw z podstawą zwolnienia. Do 31 grudnia 2026 r. faktury do 10 000 zł brutto miesięcznie mogą jeszcze zostać poza KSeF.
Co wpisać w stawce VAT przy usłudze dla firmy z Niemiec?
Zwykle np II – usługa jest opodatkowana w Niemczech, a podatek rozlicza klient. Sumę wpisujesz w P_13_9, a w polu P_18 wartość 1, czyli adnotację odwrotne obciążenie. Przy usłudze dla firmy spoza UE stosujesz np I i pole P_13_8.
Czy w 2026 r. stosuje się jeszcze krajowe odwrotne obciążenie oo?
Tylko wąsko: do 31 grudnia 2026 r. przy giełdowych dostawach gazu i energii elektrycznej oraz przenoszeniu uprawnień do emisji (art. 145e ustawy o VAT). Dawne odwrotne obciążenie m.in. dla usług budowlanych podwykonawców obowiązywało do 31 października 2019 r.
Czy KSeF odrzuci fakturę, w której zamiast zw wybrałem np?
Nie, jeśli wartość jest w słowniku pola P_12. KSeF sprawdza zgodność pliku ze schematem, a nie to, czy sprzedaż jest zwolniona, niepodlegająca czy objęta stawką 0%. Taki błąd poprawiasz fakturą korygującą.
Źródła
- Broszura informacyjna struktury FA(3) (MF) – P_13_6_1 do P_13_11 (s. 51–52), P_18 (s. 55), słownik P_12 (s. 92), uwaga o oznaczeniach oo, np I i np II (s. 138)
- Podręcznik KSeF 2.0 cz. II (MF, 06.08.2026), pkt 2.4 (sprzedaż zwolniona), 2.9 (VAT marża) i 2.11 (WDT i eksport)
- Ustawa o VAT, t.j. Dz.U. 2026 poz. 1263 – art. 2 pkt 22, art. 17 ust. 1 pkt 7–8 (uchylone), art. 28b, art. 100 ust. 1 pkt 4, art. 106b ust. 2–3, art. 106e ust. 1 pkt 12–14, 18 i 19, art. 113 ust. 1, art. 145e–145g
- Podręcznik użytkownika Aplikacji Podatnika KSeF 2.0 (MF, sierpień 2026), pkt 5.2.1.1 i 5.2.1.2.1 (stawki i adnotacje)
- FAQ KSeF 2.0 (MF), „Rozwiązania informatyczne, integracje i struktura KSeF”, pyt. 15 (np I i np II a czynności niepodlegające ustawie)
- Sejm RP, druk nr 3245 – ustawa uchwalona 6.11.2026 r., m.in. przedłużenie art. 145e do 30.06.2030 r. (w Senacie)
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. W konkretnej sprawie skonsultuj się z księgowym lub doradcą podatkowym.