Wystawianie faktur

Faktura proforma a KSeF: czy proformę wystawia się w KSeF i co po wpłacie?

W skrócie

Faktura proforma nie jest fakturą w rozumieniu ustawy o VAT, dlatego nie wystawiasz jej w KSeF – MF potwierdza to w FAQ i w podręcznikach KSeF. Proformę przekazujesz klientowi jak dotąd, np. jako PDF w e-mailu. Do KSeF trafia dopiero faktura zaliczkowa, gdy klient zapłaci przed dostawą, albo zwykła faktura po dostawie.

Spis treści
  1. Faktura proforma a KSeF – co mówi MF?
  2. Jak wysłać fakturę proforma klientowi?
  3. Klient zapłacił proformę – co wystawić w KSeF?
  4. Proforma czy faktura zaliczkowa – czym się różnią?
  5. Proforma dla klienta zagranicznego – też poza KSeF?
  6. Czy program może wysłać proformę do KSeF przez pomyłkę?
  7. Faktura proforma w Aplikacji Podatnika – czy się da?

Faktury proforma nie wystawiasz w KSeF. MF wyjaśnia wprost, że w rozumieniu ustawy o VAT proforma nie jest fakturą, więc jej wystawianie nie odbywa się w KSeF (FAQ KSeF 2.0, „Wystawianie i otrzymywanie faktur”, pyt. 6). Proformę przekazujesz klientowi jak dotąd, np. jako PDF w e-mailu. Do KSeF trafia dopiero faktura zaliczkowa po wpłacie albo faktura po dostawie.

Faktura proforma a KSeF – co mówi MF?

Stanowisko MF jest spójne we wszystkich materiałach:

  • FAQ KSeF 2.0 – ta sama odpowiedź pada w sekcji „Wystawianie i otrzymywanie faktur” (pyt. 6) i w sekcji o JST (pyt. 46): proforma nie jest fakturą i nie powstaje w KSeF.
  • Podręcznik cz. I (pkt 1.2) – w systemie nie da się wystawić faktury pro forma, dowodu wewnętrznego ani noty. Jeśli tworzysz takie dokumenty, wystawiasz je i przekazujesz odbiorcy poza systemem.
  • Podręcznik cz. II, pkt 1.1 – do KSeF nie wysyła się m.in. faktur pro forma, not obciążeniowych i uznaniowych oraz faktur wewnętrznych.

Powód jest prosty. Faktura to dokument z danymi wymaganymi przez ustawę o VAT (art. 2 pkt 31), który dokumentuje sprzedaż albo otrzymaną zapłatę. Proforma jest ofertą albo wezwaniem do zapłaty – nic jeszcze się nie wydarzyło. KSeF obsługuje wyłącznie faktury, a zamówienie może się w nim pojawić tylko jako element faktury zaliczkowej (FAQ, pyt. 7). Struktura FA(3) nie ma nawet typu dla proformy: pole RodzajFaktury przyjmuje tylko VAT, KOR, ZAL, ROZ, UPR, KOR_ZAL i KOR_ROZ.

Podobnie traktowane są inne dokumenty spoza KSeF – zobacz nota obciążeniowa a KSeF i faktura wewnętrzna a KSeF.

Jak wysłać fakturę proforma klientowi?

Tak jak przed KSeF. Dobrze, żeby proforma nie dała się pomylić z fakturą. Poniższe kroki to nasze rekomendacje – przepisy nie regulują wyglądu proformy:

  1. Przygotuj ją poza KSeF – w module proform programu do faktur albo w edytorze dokumentów.
  2. Nazwij ją wyraźnie: „Proforma” albo „Faktura pro forma – nie jest fakturą VAT”.
  3. Nadaj osobną numerację, np. PF/24/11/2026. Lepiej, żeby proforma nie zabierała numerów z serii faktur – o ciągłości numeracji piszemy w tekście numeracja faktur w KSeF.
  4. Nie dodawaj kodu QR ani numeru KSeF. Te elementy mają tylko faktury przyjęte przez system.
  5. Wyślij ją w PDF e-mailem albo przez platformę zakupową klienta.

Klient zapłacił proformę – co wystawić w KSeF?

Wpłata przed dostawą lub wykonaniem usługi to zaliczka. Dokumentujesz ją fakturą (art. 106b ust. 1 pkt 4), a obowiązek podatkowy powstaje w dniu jej otrzymania (art. 19a ust. 8). Fakturę zaliczkową z typem ZAL wystawiasz w KSeF najpóźniej 15. dnia miesiąca po miesiącu wpłaty (art. 106i ust. 2).

Przykład: 24 listopada 2026 r. wysyłasz proformę na 9 840 zł brutto (8 000 zł plus 1 840 zł podatku). Co dalej, zależy od dat:

Sytuacja Co wystawiasz w KSeF Termin
wpłata 26.11, dostawa 3.12 faktura zaliczkowa ZAL; po dostawie faktura rozliczająca ROZ, przy wpłacie 100% nieobowiązkowa ZAL do 15.12.2026
wpłata 26.11, dostawa 28.11 jedna faktura po dostawie, z datą i kwotą zaliczki (art. 106b ust. 1a, art. 106e ust. 1a) do 15.12.2026
wpłata i usługa budowlana w listopadzie faktura zaliczkowa mimo to, bo wyjątek z ust. 1a nie działa przy terminach z art. 106i ust. 3–8 (art. 106b ust. 1b) ZAL do 15.12.2026
zaliczka na WDT brak faktury zaliczkowej (art. 106b ust. 1 pkt 4 lit. a) faktura WDT po dostawie
klient nie zapłacił nic – proforma nie wywołuje skutków w VAT –

Pola faktury zaliczkowej i rozliczającej omawiamy krok po kroku w tekście faktura zaliczkowa w KSeF.

Ustawa pozwala wystawić fakturę zaliczkową nawet 60 dni przed wpłatą (art. 106i ust. 7 pkt 2), więc teoretycznie mogłaby zastąpić proformę. To jednak już faktura w KSeF – jeśli klient nie zapłaci, zostaje ci korekta. Gdy wpłata jest niepewna, proforma jest bezpieczniejsza (to nasza rada).

Proforma czy faktura zaliczkowa – czym się różnią?

Proforma Faktura zaliczkowa
Podstawa brak w ustawie o VAT, dokument handlowy art. 106b ust. 1 pkt 4 i art. 106f
Kiedy przed zapłatą, jako oferta lub wezwanie zwykle po wpłacie, najpóźniej 15. dnia następnego miesiąca (najwcześniej 60 dni przed wpłatą)
KSeF nie tak, jeśli nabywcą jest firma
Numer KSeF i kod QR nie tak
Skutek w VAT żaden dokumentuje podatek od zaliczki
Odliczenie VAT u nabywcy nie tak (art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. b)
Zmiana wysyłasz nową wersję tylko korekta KOR_ZAL
Typ w FA(3) brak RodzajFaktury = ZAL

Proforma dla klienta zagranicznego – też poza KSeF?

Tak. Proforma po angielsku dla importera, banku czy agencji celnej to nadal dokument handlowy, który przekazujesz poza systemem. Różnice zaczynają się po wpłacie:

  • WDT – zaliczki nie dokumentujesz fakturą (art. 106b ust. 1 pkt 4 lit. a), więc po proformie wystawiasz w KSeF tylko fakturę WDT po dostawie – zobacz faktura WDT w KSeF.
  • Eksport towarów – zaliczkę dokumentujesz fakturą zaliczkową w KSeF; pole P_13_6_3 przyjmuje wartość zaliczki (broszura FA(3), s. 51). Warunki stawki 0% opisujemy w tekście faktura eksportowa w KSeF.
  • Usługa dla firmy z UE lub spoza UE – wpłatę przed wykonaniem usługi też dokumentujesz fakturą zaliczkową w KSeF, z oznaczeniem „np I” albo „np II” (np I i np II).

Czy program może wysłać proformę do KSeF przez pomyłkę?

Może, jeśli proforma zostanie wysłana jako zwykły plik FA(3), np. z typem VAT. Gdy KSeF nada mu numer, dokument staje się fakturą ustrukturyzowaną (art. 2 pkt 32a). Takiej faktury nie anulujesz ani nie usuniesz (cz. II Podręcznika KSeF 2.0, pkt 1.6.3).

MF opisało podobny przypadek – fakturę testową wysłaną na produkcję. To pełnoprawna faktura, która może rodzić obowiązek zapłaty VAT z art. 108, więc trzeba ją niezwłocznie skorygować do zera (cz. II, pkt 3.2.3). Naszym zdaniem te same zasady dotyczą proformy wysłanej omyłkowo:

  • sprzedaż nie doszła do skutku – wystawiasz korektę do zera,
  • sprzedaż doszła do skutku – sprawdź z księgowym, czy ta faktura może ją udokumentować (dane, kwoty, termin z art. 106i ust. 7). Jeśli wystawisz drugą, jedną z nich trzeba będzie skorygować do zera jako podwójną.

Żeby do tego nie doszło, ustaw w programie osobną serię dla proform i sprawdź, czy moduł proform nie ma włączonej wysyłki do KSeF.

Faktura proforma w Aplikacji Podatnika – czy się da?

Nie. W trybie rozszerzonym Aplikacji Podatnika KSeF pole „Wskaż rodzaj faktury” ma tylko cztery wartości: podstawowa, zaliczkowa, rozliczeniowa i korygująca (pkt 5.2.1.2.1 podręcznika). Aplikacja Mobilna KSeF wystawia wyłącznie faktury podstawowe i ich korekty (podręcznik aplikacji mobilnej, pkt 1.1).

Przyciski „Podgląd faktury” i „Pobierz XML” (kopia robocza) służą do sprawdzenia i zapisania danych przed wysyłką (pkt 5.2.1 i 5.2.1.1). Podręcznik nie przewiduje ich jako proformy, dlatego nie wysyłaj podglądu klientowi zamiast niej – to nasza rada. Po wpłacie wystawisz w aplikacji fakturę zaliczkową: tryb rozszerzony, rodzaj „Zaliczkowa” – zobacz Aplikacja Podatnika KSeF.

Najczęstsze pytania

Czy fakturę proforma trzeba wysłać do KSeF?

Nie. MF wyjaśnia, że proforma w rozumieniu ustawy o VAT nie jest fakturą, więc nie wystawia się jej w KSeF. Wysyłasz ją kontrahentowi jak dotąd, np. e-mailem w PDF.

Czy po zapłacie proformy muszę wystawić fakturę zaliczkową w KSeF?

Tak, jeśli pieniądze wpłynęły przed dostawą lub wykonaniem usługi – najpóźniej 15. dnia następnego miesiąca. Nie musisz, gdy wpłata i dostawa przypadają w tym samym miesiącu (art. 106b ust. 1a) albo gdy zaliczka dotyczy WDT.

Czy proforma może mieć numer KSeF albo kod QR?

Nie. Numer KSeF nadaje system dopiero fakturze, którą przyjął, a kod QR na wydruku prowadzi do takiej faktury. Dokument z numerem KSeF jest fakturą ustrukturyzowaną, a nie proformą.

Czy w Aplikacji Podatnika KSeF wystawię fakturę proforma?

Nie. Aplikacja pozwala wybrać tylko fakturę podstawową, zaliczkową, rozliczeniową i korygującą. Proformę przygotujesz w programie do faktur albo w zwykłym edytorze dokumentów.

Czy nabywca może odliczyć VAT z proformy?

Nie. Podatek naliczony wynika z faktur otrzymanych przez nabywcę (art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT), a proforma fakturą nie jest. Nabywca odliczy VAT z faktury zaliczkowej albo końcowej wystawionej w KSeF.

Źródła

  1. FAQ KSeF 2.0 (MF): „Wystawianie i otrzymywanie faktur” pyt. 6 i 7; „KSeF w Jednostkach Samorządu Terytorialnego” pyt. 46
  2. Podręcznik KSeF 2.0 cz. I (MF, 06.08.2026), pkt 1.2 – ramka „Ważne” o dokumentach wystawianych poza KSeF
  3. Podręcznik KSeF 2.0 cz. II (MF, 06.08.2026), pkt 1.1, 1.6.3, 2.6 i 3.2.3
  4. Ustawa o VAT, t.j. Dz.U. 2026 poz. 1263 – art. 2 pkt 31 i 32a, art. 19a ust. 8, art. 86 ust. 2 pkt 1, art. 106b ust. 1 pkt 4 i ust. 1a–1b, art. 106e ust. 1a, art. 106i ust. 2 i 7, art. 108 ust. 1
  5. Podręcznik użytkownika Aplikacji Podatnika KSeF 2.0 (MF, sierpień 2026), pkt 5.2.1, 5.2.1.1 i 5.2.1.2.1 (rodzaje faktur, podgląd, kopia robocza)
  6. Schemat XSD FA(3) (crd.gov.pl, wzór nr 13775) – słownik pola RodzajFaktury

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. W konkretnej sprawie skonsultuj się z księgowym lub doradcą podatkowym.

Przeczytaj też