Wystawianie faktur

Faktura zaliczkowa w KSeF: jak ją wystawić i rozliczyć

W skrócie

Zaliczkę otrzymaną przed dostawą dokumentujesz w KSeF fakturą z oznaczeniem ZAL – najpóźniej 15. dnia miesiąca po miesiącu, w którym dostałeś pieniądze. Zamiast pozycji faktury wypełniasz dane zamówienia, a w P_15 wpisujesz kwotę zaliczki. Po dostawie wystawiasz fakturę rozliczającą ROZ z numerami KSeF faktur zaliczkowych.

Spis treści
  1. Kiedy wystawić fakturę zaliczkową w KSeF?
  2. Jakie pola FA(3) wypełnić w fakturze zaliczkowej?
  3. Kilka zaliczek na jednej fakturze lub kilka faktur zaliczkowych
  4. Faktura rozliczająca ROZ – co musi zawierać?
  5. Zaliczka i dostawa w tym samym miesiącu
  6. Zapłata 100% z góry – faktura końcowa „zerowa”
  7. Zaliczka w walucie obcej
  8. Korekta faktury zaliczkowej i rozliczającej

Fakturę zaliczkową wystawiasz w KSeF tak jak każdą inną fakturę ustrukturyzowaną, z oznaczeniem ZAL w polu RodzajFaktury – najpóźniej 15. dnia miesiąca po miesiącu, w którym otrzymałeś zaliczkę. Po dostawie towaru lub wykonaniu usługi wystawiasz fakturę rozliczającą ROZ, w której podajesz numery KSeF wcześniejszych faktur zaliczkowych.

Poniżej znajdziesz terminy, pola struktury FA(3), przykład XML i najczęstsze sytuacje: kilka zaliczek, zapłatę 100% z góry, walutę obcą i korekty.

Kiedy wystawić fakturę zaliczkową w KSeF?

Proforma nie zastępuje faktury zaliczkowej i nie trafia do KSeF – różnice opisujemy w tekście faktura proforma a KSeF.

Obowiązek wynika z art. 106b ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT: dokumentujesz fakturą otrzymanie całości lub części zapłaty przed dokonaniem dostawy lub wykonaniem usługi. Obowiązek podatkowy od zaliczki powstaje w dniu jej otrzymania, w odniesieniu do otrzymanej kwoty (art. 19a ust. 8).

Sytuacja Zasada
Termin wystawienia najpóźniej 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu otrzymania zaliczki (art. 106i ust. 2)
Najwcześniejszy termin 60. dzień przed otrzymaniem zapłaty (art. 106i ust. 7 pkt 2)
Zaliczka i dostawa w tym samym miesiącu faktura zaliczkowa nieobowiązkowa (art. 106b ust. 1a), patrz niżej
Zaliczka na WDT brak obowiązku faktury (art. 106b ust. 1 pkt 4 lit. a)
Najem, media i inne czynności z art. 19a ust. 5 pkt 4 brak obowiązku faktury zaliczkowej (art. 106b ust. 1 pkt 4 lit. b)

Pamiętaj, że w trybie online datą wystawienia faktury jest dzień jej przesłania do KSeF. Do 31 grudnia 2026 r. część firm może jeszcze wystawiać faktury poza KSeF w ramach miesięcznego limitu 10 000 zł brutto (art. 145m) – szczegóły w tekście od kiedy KSeF jest obowiązkowy.

Jakie pola FA(3) wypełnić w fakturze zaliczkowej?

Faktura zaliczkowa nie ma zwykłych pozycji. Zamiast elementu FaWiersz wypełniasz dane zamówienia lub umowy (art. 106f ust. 1 pkt 4).

Pole lub element Co wpisujesz
RodzajFaktury ZAL
P_6 data otrzymania zaliczki, jeśli jest inna niż data wystawienia
P_13_x, P_14_x, P_14_xW podstawa i podatek liczone od zaliczki, w podziale na stawki
P_15 kwota otrzymanej zaliczki
Zamowienie / WartoscZamowienia wartość całego zamówienia brutto (suma P_11NettoZ i P_11VatZ)
ZamowienieWiersz pozycje zamówienia: P_7Z, P_8AZ, P_8BZ, P_9AZ, P_11NettoZ, P_11VatZ, P_12Z
FaWiersz pomijasz

Podatek od zaliczki liczysz „od brutto” według wzoru z art. 106f ust. 1 pkt 3: kwota zaliczki × stawka ÷ (100 + stawka). Przy zaliczce 10 000 zł i stawce 23% podatek wynosi 1 869,92 zł, a podstawa 8 130,08 zł.

Przykład: zamówienie na 10 regałów po 3 000 zł netto (36 900 zł brutto), zaliczka 10 000 zł wpłynęła 10 lipca 2026 r., faktura poszła do KSeF 14 lipca. Fragment elementu Fa:

<Fa>
  <KodWaluty>PLN</KodWaluty>
  <P_1>2026-07-14</P_1>
  <P_2>FZ/7/07/2026</P_2>
  <P_6>2026-07-10</P_6>
  <P_13_1>8130.08</P_13_1>
  <P_14_1>1869.92</P_14_1>
  <P_15>10000</P_15>
  <Adnotacje>...</Adnotacje>
  <RodzajFaktury>ZAL</RodzajFaktury>
  <Zamowienie>
    <WartoscZamowienia>36900</WartoscZamowienia>
    <ZamowienieWiersz>
      <NrWierszaZam>1</NrWierszaZam>
      <P_7Z>Regał magazynowy</P_7Z>
      <P_8AZ>szt.</P_8AZ>
      <P_8BZ>10</P_8BZ>
      <P_9AZ>3000</P_9AZ>
      <P_11NettoZ>30000</P_11NettoZ>
      <P_11VatZ>6900</P_11VatZ>
      <P_12Z>23</P_12Z>
    </ZamowienieWiersz>
  </Zamowienie>
</Fa>

Kilka zaliczek na jednej fakturze lub kilka faktur zaliczkowych

Jedną fakturą możesz udokumentować kilka zaliczek. Wtedy dla każdej wypełniasz element ZaliczkaCzesciowa (maksymalnie 31 razy): datę wpłaty w P_6Z, kwotę w P_15Z i opcjonalnie kurs waluty w KursWalutyZW. Pole P_15 to suma wszystkich P_15Z.

Jeśli wystawiłeś kilka faktur zaliczkowych, które łącznie obejmują całą zapłatę, ostatnia z nich (nadal typu ZAL) musi zawierać numery KSeF poprzednich faktur zaliczkowych (art. 106f ust. 4). Podajesz je w elemencie FakturaZaliczkowa.

Faktura rozliczająca ROZ – co musi zawierać?

Po dostawie lub wykonaniu usługi wystawiasz fakturę rozliczającą (art. 106f ust. 3). W FA(3):

  • RodzajFaktury = ROZ,
  • FaWiersz zawiera pełne wartości przedmiotu transakcji,
  • P_13_x i P_14_x dotyczą tylko kwoty pozostałej do zapłaty – sumę wartości pomniejszasz o zaliczki, a podatek o podatek z faktur zaliczkowych,
  • P_15 = kwota pozostała do zapłaty,
  • element Zamowienie pomijasz,
  • w FakturaZaliczkowa (do 100 wystąpień) wskazujesz każdą fakturę zaliczkową.

Faktura zaliczkowa wystawiona w KSeF trafia do pola NrKSeFFaZaliczkowej. Jeśli była wystawiona poza KSeF (np. w 2025 r. albo w ramach limitu 10 000 zł), wpisujesz NrKSeFZN = 1 i jej numer w NrFaZaliczkowej. Gdzie szukać numeru, wyjaśniamy w tekście numer KSeF.

Ciąg dalszy przykładu – dostawa regałów w listopadzie 2026 r.:

<Fa>
  <KodWaluty>PLN</KodWaluty>
  <P_1>2026-11-16</P_1>
  <P_2>FV/52/11/2026</P_2>
  <P_6>2026-11-13</P_6>
  <P_13_1>21869.92</P_13_1>
  <P_14_1>5030.08</P_14_1>
  <P_15>26900</P_15>
  <Adnotacje>...</Adnotacje>
  <RodzajFaktury>ROZ</RodzajFaktury>
  <FakturaZaliczkowa>
    <NrKSeFFaZaliczkowej>9999999999-20260714-D5FB0C9ED490-9A</NrKSeFFaZaliczkowej>
  </FakturaZaliczkowa>
  <FaWiersz>
    <NrWierszaFa>1</NrWierszaFa>
    <P_7>Regał magazynowy</P_7>
    <P_8A>szt.</P_8A>
    <P_8B>10</P_8B>
    <P_9A>3000</P_9A>
    <P_11>30000</P_11>
    <P_12>23</P_12>
  </FaWiersz>
</Fa>

Wiersz pokazuje całe 30 000 zł netto, ale podsumowanie obejmuje tylko 26 900 zł brutto, które nabywca ma jeszcze zapłacić (36 900 zł minus 10 000 zł zaliczki). Numer KSeF w przykładzie jest fikcyjny.

Zaliczka i dostawa w tym samym miesiącu

Jeśli zaliczkę i dostawę dzieli ten sam miesiąc, nie musisz wystawiać osobnej faktury zaliczkowej (art. 106b ust. 1a). Wystawiasz jedną fakturę po dostawie z dodatkowymi danymi o zaliczce (art. 106e ust. 1a). MF wskazuje, że taka faktura ma oznaczenie ROZ, a datę i kwotę zaliczki podajesz w ZaliczkaCzesciowa (P_6Z, P_15Z). Różnica między P_15 a sumą P_15Z to kwota zapłacona ponad zaliczki.

To uproszczenie nie działa, gdy termin wystawienia faktury wynika z art. 106i ust. 3–8 (art. 106b ust. 1b) – np. przy usługach budowlanych i budowlano-montażowych.

Zapłata 100% z góry – faktura końcowa „zerowa”

Jeśli dostałeś całą zapłatę i udokumentowałeś ją fakturą zaliczkową, po dostawie nie musisz wystawiać faktury rozliczającej (Podręcznik cz. II, pkt 2.8). Możesz ją jednak wystawić jako dodatkowy dowód sprzedaży. Wtedy:

  • RodzajFaktury = ROZ,
  • P_15 = 0 (podatek jest „wyzerowany”),
  • FakturaZaliczkowa – numer KSeF faktury zaliczkowej (albo NrKSeFZN i numer, gdy była poza KSeF),
  • FaWiersz z pełnymi wartościami, bez elementu Zamowienie.

Zaliczka w walucie obcej

Kwoty na fakturze podajesz w walucie z pola KodWaluty, a tylko podatek przeliczasz na złote w P_14_xW (art. 106e ust. 11). Kurs dla faktury zaliczkowej wpisujesz w KursWalutyZ (wspólny dla faktury) albo w ZaliczkaCzesciowa/KursWalutyZW (osobno dla każdej zaliczki). Oba pola przyjmują do 6 miejsc po kropce.

Obowiązek podatkowy powstaje w dniu otrzymania zaliczki, więc co do zasady stosujesz średni kurs NBP z ostatniego dnia roboczego przed tym dniem (art. 31a ust. 1). Jeśli fakturę wystawiasz przed otrzymaniem zapłaty, bierzesz kurs z ostatniego dnia roboczego przed wystawieniem faktury (art. 31a ust. 2). Więcej o fakturach walutowych piszemy w artykule faktura dla zagranicznego kontrahenta.

Korekta faktury zaliczkowej i rozliczającej

Faktury zaliczkowej nie zmienisz po wysłaniu – korygujesz ją fakturą typu KOR_ZAL, a fakturę rozliczającą fakturą KOR_ROZ. Korekta jest potrzebna m.in. wtedy, gdy zwracasz nabywcy zaliczkę (art. 106j ust. 1 pkt 4) albo pomyliłeś kwotę.

Pole W korekcie
RodzajFaktury KOR_ZAL lub KOR_ROZ
DaneFaKorygowanej dane i numer KSeF korygowanej faktury
P_15ZK kwota zapłaty przed korektą (KOR_ZAL) lub kwota pozostała do zapłaty przed korektą (KOR_ROZ)
KursWalutyZK kurs przed korektą – przy korekcie zaliczkowej w walucie
P_15 i P_13_x różnica w stosunku do faktury korygowanej
WartoscZamowienia prawidłowa wartość zamówienia po korekcie

Ogólne zasady korekt – różnice, kolejne korekty, błędne dane nabywcy – opisujemy w artykule faktura korygująca w KSeF.

Najczęstsze pytania

Do kiedy wystawić fakturę zaliczkową w KSeF?

Najpóźniej 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym otrzymałeś zaliczkę (art. 106i ust. 2 ustawy o VAT). Najwcześniej 60. dnia przed jej otrzymaniem (art. 106i ust. 7 pkt 2).

Czy muszę wystawić fakturę zaliczkową, gdy zaliczka i dostawa są w tym samym miesiącu?

Nie musisz (art. 106b ust. 1a). Wystawiasz wtedy jedną fakturę po dostawie, oznaczoną w KSeF jako ROZ, z danymi zaliczki w elemencie ZaliczkaCzesciowa. Zwolnienie nie dotyczy m.in. usług budowlanych, dla których terminy wynikają z art. 106i ust. 3.

Czy przy zapłacie 100% z góry trzeba wystawić fakturę końcową?

Nie ma takiego obowiązku. Jeśli chcesz ją wystawić, oznaczasz ją jako ROZ, w P_15 wpisujesz 0, a w FakturaZaliczkowa podajesz numer KSeF faktury zaliczkowej.

Czy zaliczkę na WDT dokumentuje się fakturą w KSeF?

Nie. Zaliczki na wewnątrzwspólnotową dostawę towarów są wyłączone z obowiązku wystawienia faktury (art. 106b ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o VAT).

Jak oznaczyć korektę faktury zaliczkowej?

W polu RodzajFaktury wpisujesz KOR_ZAL. Korektę faktury rozliczającej oznaczasz KOR_ROZ.

Źródła

  1. Podręcznik KSeF 2.0 cz. II (MF, 06.08.2026), pkt 2.5–2.8, 2.13.1, 2.13.5, 2.14 oraz 4.1.1–4.1.2
  2. Broszura informacyjna struktury FA(3) (MF) – opisy pól RodzajFaktury (s. 53–54), ZaliczkaCzesciowa (s. 77–80), FakturaZaliczkowa (s. 85–86), Zamowienie (s. 134–138)
  3. Ustawa o VAT, t.j. Dz.U. 2026 poz. 1263 – art. 19a ust. 8, art. 31a, art. 106b ust. 1 pkt 4 i ust. 1a–1b, art. 106f, art. 106i ust. 2 i 7
  4. Podręcznik użytkownika Aplikacji Podatnika KSeF 2.0 (MF, sierpień 2026), pkt 5.2.1.2.2–5.2.1.2.3

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. W konkretnej sprawie skonsultuj się z księgowym lub doradcą podatkowym.

Przeczytaj też