Polityka rachunkowości a KSeF – wzór aneksu, procedury i klauzul umowy z biurem
Przepisy nie nakazują pisania osobnej „procedury KSeF”. Firma prowadząca księgi rachunkowe musi jednak na bieżąco aktualizować pisemny opis systemu informatycznego i ochrony dowodów księgowych (art. 10 ustawy o rachunkowości), a KSeF zmienia jedno i drugie. Poniżej trzy wzory do dostosowania: aneks do polityki rachunkowości, procedura dla małej firmy i klauzule do umowy z biurem rachunkowym.
Spis treści
- Czy polityka rachunkowości musi uwzględniać KSeF?
- Co ustalić w firmie, zanim napiszesz procedurę KSeF?
- Jak długo przechowywać faktury z KSeF?
- Jak może wyglądać aneks do polityki rachunkowości? Wzór 1
- Jak napisać procedurę KSeF dla małej firmy? Wzór 2
- Co dopisać do umowy z biurem rachunkowym? Wzór 3
- Co zmienić w dokumentacji do 1 stycznia 2027 r.?
Żaden przepis nie wymaga osobnego dokumentu pod nazwą „procedura KSeF”. Jeśli jednak prowadzisz księgi rachunkowe, ustawa o rachunkowości każe ci mieć pisemną i aktualną politykę rachunkowości z opisem systemu informatycznego oraz ochrony dowodów księgowych – a KSeF zmienia jedno i drugie, więc politykę (albo jej załącznik o obiegu dokumentów) trzeba uzupełnić.
Niżej: decyzje do podjęcia przed pisaniem i trzy wzory – aneks do polityki, procedura dla małej firmy i klauzule do umowy z biurem rachunkowym.
Czy polityka rachunkowości musi uwzględniać KSeF?
Tak, jeśli firma stosuje ustawę o rachunkowości. Art. 10 dotyczy wprost tego, co zmienia KSeF:
Moduł KSeF w programie, tokeny i certyfikaty, przechowywanie dowodów w systemie MF – to zmiany właśnie w tych punktach. Nazwy „instrukcja obiegu dokumentów” ustawa nie zna; w praktyce obieg faktur opisuje załącznik do polityki i tam najłatwiej dopisać KSeF. MF w cz. I Podręcznika KSeF 2.0 (pkt 1.2, krok 2) radzi ustalić, kto wystawia faktury, kto sprawdza zakupowe i którędy faktura idzie do zaksięgowania i zapłaty, a w kroku 6 – przygotować procedury na tryby offline.
Przyda się też art. 22 ust. 4: gdy operację dokumentuje kilka dowodów lub egzemplarzy, kierownik jednostki wskazuje, który jest podstawą zapisu. Plik XML w KSeF, PDF i wydruk z kodem QR to naszym zdaniem taki przypadek – rozstrzygnij go w aneksie.
Firmy na KPiR i ryczałcie polityki rachunkowości nie prowadzą. Osoby fizyczne, spółki cywilne i jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie stosują ustawę dopiero od 2,5 mln euro przychodów netto za poprzedni rok obrotowy (art. 2 ust. 1 pkt 2). Procedurę (wzór 2) zalecamy im jako dobrą praktykę.
Co ustalić w firmie, zanim napiszesz procedurę KSeF?
| Decyzja | Możliwe rozwiązania | Kto decyduje |
|---|---|---|
| Uprawnienia w KSeF | właściciel lub zarząd, drugi administrator, pracownicy, biuro – każdy w minimalnym zakresie; zob. uprawnienia KSeF dla biura rachunkowego | kierownik jednostki |
| Narzędzie do faktur | program z API KSeF, Aplikacja Podatnika, Aplikacja Mobilna – i które z nich jest zapasowe | kierownik z księgowością |
| Tokeny i certyfikaty | kto je generuje, rejestr (nazwa, twórca, zakres, ważność), przegląd co kwartał | administrator KSeF |
| Awaria i offline | kto decyduje o trybie offline, kto ma certyfikat typu 2, kto pilnuje dosłania; zob. awaria KSeF | osoba wystawiająca faktury |
| Pobieranie faktur zakupowych | automatycznie w programie albo ręcznie; codziennie czy raz w tygodniu | księgowość lub biuro |
| Akceptacja kosztów | kto zatwierdza i w jakim terminie; co z fakturą, której nikt nie rozpoznaje – zob. fałszywa faktura w KSeF | kierownicy działów |
| Opis i dekretacja | w programie, bez papieru – MF dopuszcza dekretację elektroniczną (podręcznik dla NGO, rozdz. 9); zob. jak księgować faktury z KSeF | główna księgowa |
| Przechowywanie | KSeF przez 10 lat, własna kopia XML, kiedy pobrać fakturę do archiwum | kierownik jednostki |
| Dokumenty spoza KSeF | faktury dla konsumentów, od zagranicznych dostawców, paragony – kto i do kiedy je przekazuje | właściciel lub sekretariat |
| Korekty | kto prosi kontrahenta o korektę i pilnuje jej wpływu | księgowość |
Częstotliwość pobierania musisz ustalić sam, bo o nowej fakturze KSeF nikogo nie zawiadamia – to program ma regularnie pytać system (cz. II pkt 6.4). Faktury nie odrzucisz, spory z wystawcą wyjaśniasz poza KSeF (pkt 6.3). Data otrzymania to co do zasady dzień nadania numeru KSeF, a nie dzień pobrania – zob. data otrzymania faktury w KSeF. Rzadkie pobieranie jej nie zmienia, ale łatwo wtedy przeoczyć termin płatności. Sposób księgowania MF zostawia firmom (FAQ, sekcja JST, pyt. 57).
Jak długo przechowywać faktury z KSeF?
Faktury wysłane do KSeF, także wystawione offline, system przechowuje 10 lat od końca roku wystawienia, a art. 112 i 112a o przechowywaniu faktur przez podatnika wtedy się nie stosuje (art. 112aa ust. 1 ustawy o VAT). Ustawa o rachunkowości podobnie wyłącza swoje wymogi przechowywania tych dowodów w jednostce (art. 73a ust. 1). Faktura wysłana 5 lutego 2026 r. zostanie w KSeF do 31 grudnia 2036 r. (cz. II, przykład 16).
Własne archiwum staje się obowiązkiem, gdy przedawnienie podatku albo termin z art. 74 ust. 2 ustawy o rachunkowości upływa później niż te 10 lat (art. 112aa ust. 2 ustawy o VAT, art. 73a ust. 2 ustawy o rachunkowości). Typowy przypadek to środek trwały amortyzowany dłużej – MF wskazuje wtedy przechowywanie faktury poza KSeF do przedawnienia (FAQ, sekcja JST, pyt. 82). Przykład: hala oddana do użytku w 2026 r. będzie amortyzowana przez 40 lat, więc faktury za jej budowę pobierz z KSeF przed końcem 2036 r.
UPO archiwizować nie musisz (FAQ, sekcja JST, pyt. 81) – zob. UPO w KSeF. Wydruki i PDF-y omawiamy w tekście czy faktury z KSeF trzeba drukować.
Jak może wyglądać aneks do polityki rachunkowości? Wzór 1
Aneks nr [numer] do dokumentacji zasad (polityki) rachunkowości [nazwa jednostki] – obsługa KSeF
Wprowadzony przez [kierownik jednostki] dnia [data], obowiązuje od [data].
§ 1. Systemy informatyczne
- Faktury ustrukturyzowane wystawiamy i odbieramy w KSeF w programie [nazwa, wersja], połączonym z API KSeF od [data]. Narzędziem zapasowym jest Aplikacja Podatnika KSeF.
- Program łączy się z KSeF [certyfikatem KSeF / tokenem] wygenerowanym przez [osoba lub jednostka].
- Rejestr tokenów i certyfikatów KSeF (nazwa, twórca, zakres, data wydania, ważności i unieważnienia) prowadzi [stanowisko].
§ 2. Uprawnienia
- Wykaz osób i podmiotów uprawnionych w KSeF stanowi załącznik nr 1. [Stanowisko] aktualizuje go najpóźniej [3] dni robocze po każdej zmianie.
- Raz na kwartał przegląda się uprawnienia i tokeny, a zbędne odbiera lub unieważnia.
- W dniu odejścia pracownika lub zakończenia współpracy odbiera się jego uprawnienia i unieważnia utworzone przez niego tokeny.
§ 3. Dowód księgowy
- Podstawą zapisu jest faktura w postaci pliku XML zapisanego w KSeF, oznaczona numerem KSeF (art. 22 ust. 4 ustawy o rachunkowości). Wizualizacje PDF i wydruki z kodem QR są pomocnicze.
- Za dzień otrzymania faktury przyjmuje się dzień, w którym KSeF nadał jej numer, o ile przepisy o trybach offline nie przewidują innej daty.
- Sprawdzenie, zatwierdzenie i dekretację rejestruje się w programie [nazwa] z oznaczeniem osoby i daty (art. 21 ust. 1a pkt 2 ustawy o rachunkowości).
§ 4. Faktury zakupowe
- Program pobiera faktury z KSeF [codziennie / co najmniej dwa razy w tygodniu].
- [Stanowisko] w ciągu [2] dni roboczych kieruje fakturę do osoby zatwierdzającej według załącznika nr 2, która zatwierdza ją w ciągu [5] dni roboczych.
- Fakturę nierozpoznaną oznacza się „do wyjaśnienia”. Nie płaci się jej ani nie ujmuje w kosztach do czasu wyjaśnienia z wystawcą lub zgłoszenia nadużycia w KSeF.
§ 5. Faktury sprzedażowe
- Faktury wystawia [dział] w programie [nazwa]. Gdy KSeF nie działa, stosuje się procedurę offline z załącznika nr 3.
- Faktury dla konsumentów wystawia się [w KSeF i przekazuje z kodem QR / poza KSeF].
§ 6. Przechowywanie
- Faktur przechowywanych w KSeF nie przechowuje się w jednostce przez 10 lat od końca roku ich wystawienia (art. 73a ustawy o rachunkowości, art. 112aa ustawy o VAT).
- [Stanowisko] do [10.] dnia każdego miesiąca zapisuje kopię plików XML w [lokalizacja] i kopię zapasową w [lokalizacja].
- Faktury dotyczące środków trwałych i umów wieloletnich pobiera się do archiwum jednostki przed upływem okresu przechowywania w KSeF.
- Dokumenty spoza KSeF przechowuje się na dotychczasowych zasadach.
Załączniki: nr 1 – wykaz uprawnień KSeF, nr 2 – osoby zatwierdzające koszty, nr 3 – procedura offline.
Jak napisać procedurę KSeF dla małej firmy? Wzór 2
Wystarczy jedna strona. Wzór zakłada jedną lub dwie osoby od faktur i zewnętrzne biuro.
Procedura KSeF w [nazwa firmy] – obowiązuje od [data]
- Wystawianie – [imię i nazwisko]. Faktury dla firm wystawiasz w [program] w dniu sprzedaży i sprawdzasz, czy każda dostała numer KSeF.
- Brak połączenia – [imię i nazwisko]. Wystawiasz fakturę offline i wysyłasz ją do KSeF najpóźniej w następnym dniu roboczym. Certyfikat typu 2 do kodów QR ma [osoba], ważny do [data].
- Faktury zakupowe – [osoba], [codziennie / w poniedziałki i czwartki]. Przeglądasz nowe faktury, potwierdzasz zakupy, rozbieżności zgłaszasz sprzedawcy.
- Nieznana faktura – [osoba]. Nie płacisz i nie otwierasz linków. Pomyłka sprzedawcy: prosisz o korektę do zera. Oszustwo: zgłaszasz nadużycie w Aplikacji Podatnika.
- Dokumenty spoza KSeF – [osoba], do [5.] dnia miesiąca. Przekazujesz biuru faktury od zagranicznych dostawców, faktury dla konsumentów wystawione poza KSeF i paragony, a do końca 2026 r. także faktury otrzymane z kas i z limitu 10 000 zł – zob. faktury, które nie trafiają do KSeF.
- Dostępy – właściciel, raz na kwartał. Sprawdzasz uprawnienia i tokeny, a gdy ktoś odchodzi, odbierasz mu dostęp w dniu odejścia.
- Archiwum – [osoba], raz w miesiącu. Eksportujesz XML faktur z poprzedniego miesiąca do [folder] i robisz kopię zapasową.
Co dopisać do umowy z biurem rachunkowym? Wzór 3
Dostęp do faktur daje biuru uprawnienie nadane w KSeF, a nie umowa – zob. nadawanie uprawnień biuru i upoważnienie i pełnomocnictwo do KSeF. Umowa rozstrzyga, kto co robi i kto za co odpowiada – MF podkreśla, że modele współpracy z biurem różnią się właśnie zakresem odpowiedzialności (cz. I pkt 1.2).
§ [numer]. Obsługa KSeF
- Uprawnienia. W ciągu [3] dni od zawarcia umowy Zleceniodawca nadaje Biuru (NIP [numer]) w KSeF uprawnienie do [przeglądania faktur / przeglądania i wystawiania faktur] z prawem dalszego przekazywania. Biuro przydziela je tylko pracownikom obsługującym Zleceniodawcę i na żądanie podaje ich aktualny wykaz.
- Pobieranie. Biuro pobiera faktury Zleceniodawcy z KSeF co najmniej [raz w tygodniu], a do [3.] dnia miesiąca przesyła mu listę faktur zakupowych z poprzedniego miesiąca. Zleceniodawca w ciągu [5] dni wskazuje faktury niezwiązane z działalnością lub nierozpoznane.
- Wystawianie. Wariant A: Zleceniodawca wystawia faktury sam. Wariant B: Biuro wystawia je na podstawie dyspozycji przesłanej do [termin], a za dane w dyspozycji odpowiada Zleceniodawca.
- Dokumenty spoza KSeF. Zleceniodawca przekazuje je do [5.] dnia miesiąca. Biuro nie odpowiada za nieujęcie dokumentu, którego nie otrzymało i którego nie było w KSeF.
- Faktury błędne i podejrzane. Biuro niezwłocznie informuje o nich Zleceniodawcę. Korekty od kontrahentów uzyskuje Zleceniodawca, a nadużycie w KSeF zgłasza [Zleceniodawca / Biuro po jego akceptacji].
- Bezpieczeństwo. Biuro łączy się z KSeF wyłącznie certyfikatami lub tokenami swoich pracowników, nie udostępnia ich innym i w ciągu [24 godzin] zawiadamia Zleceniodawcę o podejrzeniu ich ujawnienia.
- Zakończenie współpracy. Przed rozwiązaniem umowy Biuro przekazuje zestawienie zaksięgowanych faktur z numerami KSeF i unieważnia tokeny wygenerowane w kontekście Zleceniodawcy. Zleceniodawca odbiera Biuru uprawnienia w dniu rozwiązania umowy.
- Dane osobowe. Umowa powierzenia przetwarzania danych (art. 28 RODO) obejmuje także dane z faktur pobieranych z KSeF.
Co zmienić w dokumentacji do 1 stycznia 2027 r.?
Stan na 17 listopada 2026 r.:
| Zmiana | Podstawa | Co poprawić |
|---|---|---|
| Koniec faktur dla firm poza KSeF w limicie 10 000 zł | art. 145m ustawy o VAT | usuń z procedury sprzedaży ścieżkę „faktura papierowa lub PDF” |
| Koniec faktur z kas; paragon z NIP do 450 zł przestaje być fakturą | art. 145n | zasady rozliczania zakupów pracowników: po paragonie potrzebna faktura z KSeF |
| Numer KSeF w tytule przelewu | art. 108g | procedura płatności: kto i w jakim programie dopisuje numer; zob. numer KSeF w przelewie |
| Kary, m.in. za spóźnione dosłanie faktur offline | art. 106ni – od 1.01.2027 r.; przesunięcie na 1.01.2028 r. uchwalone przez Sejm 6.11.2026 r., jeszcze w Senacie | terminy w procedurze offline, podział odpowiedzialności w umowie z biurem |
| Tokeny | § 13 rozporządzenia: logowanie tokenem do 31.12.2026 r.; projekt zmiany: stare do 30.11.2027 r., nowe maks. 365 dni | daty ważności w rejestrze tokenów; zob. token KSeF |
| Certyfikaty KSeF | ważne najwyżej 2 lata; MF radzi wdrożyć procedury ich odnawiania (cz. I pkt 2.5.3) | przypomnienie o wniosku o nowy certyfikat przed wygaśnięciem starego |
Pozostałe zmiany: KSeF w 2027 r..
Najczęstsze pytania
Czy firma musi mieć procedurę KSeF?
Żaden przepis nie wymaga dokumentu o takiej nazwie. Firma prowadząca księgi rachunkowe musi jednak aktualizować politykę rachunkowości, w tym opis systemu informatycznego i ochrony dowodów księgowych (art. 10 ustawy o rachunkowości). Pozostałym firmom krótką procedurę zalecamy jako dobrą praktykę.
Czy firma na KPiR albo ryczałcie potrzebuje polityki rachunkowości?
Nie. Osoby fizyczne, spółki cywilne i jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie stosują ustawę o rachunkowości dopiero od 2,5 mln euro przychodów netto za poprzedni rok obrotowy. Przy KPiR lub ryczałcie wystarczy nieobowiązkowa wewnętrzna procedura.
Czy faktury z KSeF trzeba archiwizować u siebie?
Co do zasady nie. KSeF przechowuje je 10 lat od końca roku wystawienia i w tym czasie nie stosuje się przepisów o przechowywaniu faktur przez podatnika. Własne archiwum jest potrzebne, gdy faktura musi być dostępna dłużej, np. przy środku trwałym amortyzowanym ponad 10 lat.
Czy umowa z biurem rachunkowym musi określać uprawnienia w KSeF?
Przepisy tego nie wymagają, bo dostęp daje wyłącznie uprawnienie nadane w systemie. Warto jednak zapisać zakres uprawnień, kto i jak często pobiera faktury oraz to, że przy rozwiązaniu umowy biuro unieważnia tokeny, a klient odbiera mu uprawnienia.
Kto odpowiada za fakturę z KSeF, której biuro nie zaksięgowało?
Kierownik jednostki odpowiada za rachunkowość także wtedy, gdy powierzył księgi biuru, a przyjęcie odpowiedzialności przez biuro stwierdza się na piśmie (art. 4 ust. 5 ustawy o rachunkowości). Dlatego w umowie określ, kto przegląda faktury w KSeF i w jakim terminie.
Źródła
- Ustawa o rachunkowości, tekst jedn. Dz.U. 2026 poz. 522 ze zm., art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 4 ust. 5, art. 10, art. 21 ust. 1a, art. 22 ust. 4, art. 73a i art. 74 ust. 2
- Ustawa o VAT, tekst jedn. Dz.U. 2026 poz. 1263, art. 106ga ust. 2 pkt 4, art. 106ni, art. 108g, art. 112aa, art. 145m i 145n
- Podręcznik KSeF 2.0 cz. I (MF, 06.08.2026), pkt 1.2 (kroki 2 i 6), pkt 2.4.4, 2.5.3 i 2.5.5
- Podręcznik KSeF 2.0 cz. II (MF, 06.08.2026), pkt 6.3–6.4 i rozdz. 7 „Przechowywanie faktur w KSeF” (przykład 16)
- FAQ KSeF 2.0 (MF), sekcja „Uprawnienia i autoryzacja”, pyt. 10 i 39; sekcja „KSeF w Jednostkach Samorządu Terytorialnego”, pyt. 57, 81 i 82
- MF, Podręcznik KSeF w organizacjach pozarządowych (v1.0, 19.02.2026), pkt 5.5.1 i rozdz. 9 (dekretacja w formie elektronicznej, art. 21 ust. 1a pkt 2 ustawy o rachunkowości)
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. W konkretnej sprawie skonsultuj się z księgowym lub doradcą podatkowym.