Wystawianie faktur

Obowiązkowe elementy faktury KSeF: co musi zawierać faktura ustrukturyzowana

W skrócie

Treść faktury ustrukturyzowanej wyznacza art. 106e ustawy o VAT: data, numer, dane i NIP stron, pozycje ze stawkami, sumy, kwota należności oraz adnotacje zależne od transakcji. Schemat FA(3) wymusza część tych danych i dokłada pola techniczne – nagłówek, RodzajFaktury, znaczniki 1/2 w Adnotacje, JST i GV – ale pozycje faktury i adres nabywcy formalnie zostawia jako opcjonalne. KSeF przyjmie więc plik, który przepisów nie spełnia.

Spis treści
  1. Co musi zawierać każda faktura?
  2. Elementy zależne od transakcji
  3. Co schemat wymusza, choć ustawa tego nie wymaga?
  4. Czego ustawa wymaga, a schemat nie wymusza?
  5. Faktura uproszczona (UPR) – jakie pola wystarczą?
  6. Numer KSeF – co zawiera i czy jest na fakturze?

Obowiązkowe elementy faktury KSeF wyznacza art. 106e ustawy o VAT – ten sam przepis, który dotyczył faktur papierowych – a schemat FA(3) przekłada je na pola XML. Schemat dokłada przy tym kilka pól technicznych, których ustawa nie zna, a części danych wymaganych przez ustawę formalnie nie wymusza, więc plik przyjęty przez KSeF nie zawsze jest poprawną fakturą.

MF ujmuje to tak: wzór faktury ustrukturyzowanej nie wykracza poza dane, które powinny być na fakturze, a ich zakres nadal określa art. 106e (cz. II podręcznika, rozdz. 2). Broszura FA(3) dzieli pola na trzy grupy:

Rodzaj pola Co to znaczy Przykład
obligatoryjne wymaga go schemat – bez niego KSeF odrzuci plik P_2, P_15, NIP sprzedawcy
opcjonalne schemat go nie wymaga, ale wypełniasz je, gdy zachodzi warunek z ustawy P_6A, P_11A, P_12
fakultatywne nie wymaga go ani schemat, ani ustawa o VAT; może inny przepis PKWiU, Stopka, RachunekBankowy

Co musi zawierać każda faktura?

Art. 106e ust. 1 pkt 1–15 to dane, które ma każda zwykła faktura. Kolumna „W XSD” pokazuje, czy schemat wymusza pole (atrybut minOccurs w schemat.xsd).

Pkt Wymóg ustawy Pole FA(3) W XSD
1 data wystawienia P_1 obowiązkowe
2 kolejny numer faktury P_2 obowiązkowe
3 nazwy (imiona i nazwiska) i adresy stron Nazwa i Adres w Podmiot1 oraz w Podmiot2 sprzedawca – obowiązkowe; nabywca – opcjonalne
4 NIP sprzedawcy Podmiot1/DaneIdentyfikacyjne/NIP obowiązkowe
5 numer podatkowy nabywcy w Podmiot2: NIP, KodUE z NrVatUE, KodKraju z NrID albo BrakID jedno z czterech – obowiązkowo
6 data dostawy, usługi lub zapłaty, jeśli inna niż data wystawienia P_6 albo OkresFa; w wierszu P_6A opcjonalne
7 nazwa towaru lub usługi FaWiersz/P_7 opcjonalne (cały FaWiersz też)
8 miara i ilość P_8A, P_8B opcjonalne
9 cena jednostkowa netto P_9A (brutto: P_9B) opcjonalne
10 opusty i rabaty P_10 opcjonalne
11 wartość sprzedaży netto P_11 (brutto: P_11A) opcjonalne
12 stawka podatku P_12 opcjonalne
13 sumy netto według stawek, sprzedaż zwolniona P_13_1–P_13_11 opcjonalne
14 kwota podatku według stawek P_14_1–P_14_5; w walucie obcej P_14_xW wymagane w parze z P_13_1–P_13_4
15 kwota należności ogółem P_15 obowiązkowe

Elementy zależne od transakcji

Pozostałe punkty art. 106e ust. 1 oraz ust. 2–3 dotyczą konkretnych sytuacji. Ustawa wymaga wyrazów w rodzaju „odwrotne obciążenie”, a FA(3) zastępuje je znacznikami.

Pkt Wymóg ustawy Pole FA(3) W XSD
16 „metoda kasowa” Adnotacje/P_16 = 1 obowiązkowe: 1 albo 2
17 „samofakturowanie” P_17 = 1 obowiązkowe: 1 albo 2
18 „odwrotne obciążenie” P_18 = 1 obowiązkowe: 1 albo 2
18a „mechanizm podzielonej płatności” P_18A = 1 obowiązkowe: 1 albo 2
19 podstawa zwolnienia Zwolnienie: P_19 = 1 i P_19A, P_19B lub P_19C element obowiązkowy; bez zwolnienia P_19N = 1
20 organ egzekucyjny lub komornik, w miejscu podatnika dane dłużnika PodmiotUpowazniony z RolaPU 1 lub 2; dłużnik w Podmiot1 opcjonalne
21 przedstawiciel podatkowy PodmiotUpowazniony z RolaPU 3 opcjonalne
22 WDT nowego środka transportu: data dopuszczenia, przebieg lub godziny pracy NoweSrodkiTransportu: P_22 = 1, P_22A, P_22B, P_22C lub P_22D element obowiązkowy; w innych fakturach P_22N = 1
23 drugi podatnik w uproszczonej transakcji trójstronnej P_23 = 1 obowiązkowe: 1 albo 2
24 PL przed NIP sprzedawcy, numer VAT UE nabywcy (art. 97 ust. 10 pkt 2 i 3) PrefiksPodatnika, KodUE z NrVatUE opcjonalne
25 numer EX sprzedawcy zwolnionego z art. 113a brak pola; taki podatnik nie ma obowiązku KSeF (art. 106ga ust. 2 pkt 6) –
26 NIP nabywcy niezarejestrowanego lub osoby prawnej niebędącej podatnikiem Podmiot2/NIP w ramach wyboru z pkt 5
27 numer EX nabywcy zwolnionego z art. 113a Podmiot2/NrID z kodem EX w ramach wyboru z pkt 5
ust. 2–3 „procedura marży” z rodzajem PMarzy: P_PMarzy = 1 i jedno z P_PMarzy_2, P_PMarzy_3_1, P_PMarzy_3_2, P_PMarzy_3_3 element obowiązkowy; bez marży P_PMarzyN = 1

Szczegóły poszczególnych adnotacji opisujemy osobno: MPP, podstawa zwolnienia, faktura VAT marża, przedstawiciel podatkowy.

Co schemat wymusza, choć ustawa tego nie wymaga?

  • Nagłówek – KodFormularza z atrybutami, WariantFormularza i DataWytworzeniaFa.
  • KodWaluty – także przy fakturze w złotych (PLN).
  • RodzajFaktury – VAT, ZAL, ROZ, UPR albo jedna z korekt: KOR, KOR_ZAL, KOR_ROZ.
  • Komplet Adnotacje – osiem elementów w każdej fakturze, z wartością 2 albo znacznikiem „N”, gdy sytuacja cię nie dotyczy. Ustawa każe pisać „odwrotne obciążenie” tylko wtedy, gdy ono występuje.
  • JST i GV w Podmiot2. Przy wartości 1 MF każe dodać jednostkę w Podmiot3, choć formalnie ten element nadal jest opcjonalny (FAQ, pyt. 5).
  • Pola wewnątrz dobrowolnych węzłów. Gdy dodasz RachunekBankowy, musisz wypełnić NrRB; gdy dodasz Podmiot3 – jego identyfikator i rolę (FAQ, pyt. 6).

Czego ustawa wymaga, a schemat nie wymusza?

Pozycje faktury, stawki, sumy według stawek, datę sprzedaży oraz nazwę i adres nabywcy schemat oznacza jako opcjonalne. Powód jest praktyczny: nie każda faktura ich potrzebuje. Faktura zaliczkowa zamiast FaWiersz ma element Zamowienie (FAQ, pyt. 9), korekta zbiorcza rabatu za okres może nie mieć wierszy, a faktura marża nie zawiera stawki ani kwot netto (art. 106e ust. 2–3). Opisy w samym XSD to zdradzają: P_7 jest „opcjonalne wyłącznie” dla korekty z art. 106j ust. 3 pkt 2, a nazwa i adres nabywcy – dla faktury uproszczonej.

Skutek? Taki fragment Fa przeszedł w naszym teście walidację XSD – bez jednego wiersza i bez sum według stawek:

<Fa>
  <KodWaluty>PLN</KodWaluty>
  <P_1>2026-11-17</P_1>
  <P_2>FV/2026/11/017</P_2>
  <P_15>1230</P_15>
  <Adnotacje>...</Adnotacje>
  <RodzajFaktury>VAT</RodzajFaktury>
</Fa>

W dokumentacji MF nie ma reguły, która odrzucałaby taki plik w KSeF (to nasz wniosek), a KSeF nie sprawdza też obliczeń (cz. II pkt 1.6.1). Jako faktura VAT na 1230 zł jest jednak niekompletna: brakuje danych z pkt 7–14. O podobnej sytuacji – fakturze bez nazwy i adresu nabywcy powyżej 450 zł – broszura pisze, że jest technicznie możliwa, ale merytorycznie nieprawidłowa.

Odwrotnie bywa z danymi spoza art. 106e. Numer rachunku nie jest elementem obowiązkowym faktury (rachunek bankowy na fakturze), a numer BDO może być wymagany przez ustawę o odpadach, choć w FA(3) jest fakultatywny (BDO, GTIN i GTU).

Faktura uproszczona (UPR) – jakie pola wystarczą?

Kiedy wolno ją wystawić, czym różni się od paragonu z NIP i jak ją korygować, piszemy w tekście faktura uproszczona a KSeF.

Gdy kwota należności nie przekracza 450 zł albo 100 euro, faktura może nie zawierać nazwy i adresu nabywcy oraz danych z pkt 8, 9 i 11–14 – pod warunkiem że da się z niej ustalić kwotę podatku dla każdej stawki (art. 106e ust. 5 pkt 3). Nie dotyczy to m.in. WDT, sprzedaży na odległość i faktury bez numeru podatkowego nabywcy (ust. 6), więc NIP nabywcy musi być. W FA(3) wygląda to tak (przykład MF nr 15, skrócony):

<Podmiot2>
  <DaneIdentyfikacyjne>
    <NIP>1111111111</NIP>
  </DaneIdentyfikacyjne>
  <JST>2</JST>
  <GV>2</GV>
</Podmiot2>
<Fa>
  <KodWaluty>PLN</KodWaluty>
  <P_1>2026-02-15</P_1>
  <P_2>FV2026/02/150</P_2>
  <P_6>2026-01-03</P_6>
  <P_13_1>365.85</P_13_1>
  <P_14_1>84.15</P_14_1>
  <P_15>450</P_15>
  <Adnotacje>...</Adnotacje>
  <RodzajFaktury>UPR</RodzajFaktury>
  <FaWiersz>
    <NrWierszaFa>1</NrWierszaFa>
    <P_7>wiertarka Wiertex mk5</P_7>
  </FaWiersz>
</Fa>

Przykład nr 16 pokazuje drugi wariant: bez P_13_1 i P_14_1, za to ze stawką P_12 = 23 w wierszu. Przy kilku stawkach i braku sum według stawek MF każe dodać wartości w P_11 lub P_11A (cz. II pkt 2.10). Korektę faktury uproszczonej oznaczasz jako KOR. W Aplikacji Podatnika KSeF faktury uproszczonej nie wystawisz – potrzebny jest inny program. Paragon z NIP do 450 zł jest fakturą uproszczoną już tylko do końca 2026 r. (paragon z NIP a KSeF).

Węższy zakres danych ustawa przewiduje też m.in. dla faktury dokumentującej sprzedaż zwolnioną, wystawionej na żądanie nabywcy: nie zawiera ona danych z pkt 12–14 (art. 106e ust. 4 pkt 3 w związku z art. 106b ust. 3 pkt 2). Jak to wygląda w praktyce, piszemy w tekście KSeF dla nievatowca.

Numer KSeF – co zawiera i czy jest na fakturze?

Numer KSeF nie jest elementem faktury. MF podkreśla, że struktura FA(3) nie ma pola na numer KSeF danej faktury (cz. II pkt 4.1) – system nadaje go dopiero po przyjęciu pliku, a dopiero z nim faktura staje się fakturą ustrukturyzowaną (art. 2 pkt 32a ustawy o VAT). Numer ma 35 znaków: NIP sprzedawcy, datę przesłania do KSeF w formacie RRRRMMDD, 12-znakową część techniczną i 2-znakową sumę kontrolną, rozdzielone myślnikami. W pliku XML numery KSeF pojawiają się tylko jako odwołania do innych faktur: NrKSeFFaKorygowanej w korekcie i NrKSeFFaZaliczkowej w fakturze rozliczającej. Więcej: numer KSeF i UPO w KSeF.

Najczęstsze pytania

Jakie pola są obowiązkowe w fakturze KSeF?

Schemat FA(3) zawsze wymaga nagłówka, NIP, nazwy i adresu sprzedawcy, identyfikatora nabywcy (NIP, numer VAT UE, inny numer albo BrakID), pól JST i GV, kodu waluty, P_1, P_2, P_15, kompletu Adnotacje i RodzajFaktury. Pozycje, stawki czy datę sprzedaży schemat traktuje jako opcjonalne, ale wymaga ich art. 106e ustawy o VAT.

Czy faktura ustrukturyzowana musi zawierać numer rachunku bankowego?

Nie. Art. 106e ustawy o VAT nie wymienia numeru rachunku, a element Platnosc z RachunekBankowy jest w FA(3) fakultatywny. Jeśli jednak dodasz RachunekBankowy, pole NrRB staje się obowiązkowe.

Co zawiera faktura uproszczona w KSeF?

Przy kwocie należności do 450 zł (albo 100 euro) możesz pominąć nazwę i adres nabywcy oraz miarę, ilość, cenę, wartość netto, sumy i kwotę podatku, jeśli da się ustalić podatek dla każdej stawki. NIP nabywcy jest obowiązkowy, a w RodzajFaktury wpisujesz UPR.

Numer KSeF – co zawiera i czy jest na fakturze?

Numer KSeF nie jest elementem faktury – system nadaje go po przyjęciu pliku i FA(3) nie ma na niego pola. Ma 35 znaków: NIP sprzedawcy, datę przesłania do KSeF, 12-znakową część techniczną i 2-znakową sumę kontrolną.

Czy KSeF odrzuci fakturę bez pozycji albo z niewłaściwą stawką?

Bez pozycji – nie, bo schemat dopuszcza fakturę bez FaWiersz, np. zaliczkową. Wartość spoza słownika P_12 zostanie odrzucona, ale niewłaściwą stawkę ze słownika KSeF przyjmie. Za treść faktury odpowiada wystawca.

Źródła

  1. Ustawa o VAT, t.j. Dz.U. 2026 poz. 1263 – art. 2 pkt 32a, art. 106e ust. 1–6, art. 106ga ust. 2 pkt 6
  2. Broszura informacyjna struktury logicznej FA(3) (MF, sierpień 2026) – formaty pól pkt 2, tabele 2, 9, 24, 28–30 i 46–47, przykład 2
  3. Schemat XSD FA(3) (crd.gov.pl, wzór nr 13775) – minOccurs w Faktura, Podmiot2 (TPodmiot2), Fa, Adnotacje i FaWiersz
  4. Podręcznik KSeF 2.0 cz. II (MF, 06.08.2026), rozdz. 2, pkt 1.6.1, 2.10 i 4.1
  5. Pytania i odpowiedzi KSeF 2.0 (MF) – „Rozwiązania informatyczne, integracje i struktura KSeF”, pyt. 5, 6, 7 i 9
  6. Przykładowe pliki dla struktury logicznej e-Faktury FA(3) (MF) – przykłady nr 15 i 16 (faktura uproszczona)

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. W konkretnej sprawie skonsultuj się z księgowym lub doradcą podatkowym.

Przeczytaj też