Wystawianie faktur

Podmiot3 w KSeF: faktor, odbiorca, płatnik i grupa VAT – role od 1 do 11

W skrócie

Podmiot3 to nieobowiązkowy element faktury FA(3) na dane kogoś, kto nie jest sprzedawcą ani nabywcą, a jest związany z fakturą – faktora, płatnika, oddziału nabywcy, jednostki gminy, członka grupy VAT, dodatkowego nabywcy czy pracownika. Rolę wskazujesz kodem 1–11 w polu Rola albo opisem w RolaInna i OpisRoli. Jeśli podasz NIP lub identyfikator wewnętrzny, ten podmiot też dostanie fakturę w KSeF.

Spis treści
  1. Co zawiera element Podmiot3?
  2. Jakie role może mieć Podmiot3?
  3. Kto widzi fakturę z Podmiot3 w KSeF?
  4. Kto to jest faktor w KSeF i jak go wpisać?
  5. JST i grupa VAT: kto w Podmiot1, Podmiot2, a kto w Podmiot3?
  6. Dodatkowy nabywca: współwłaściciele i małżonkowie
  7. Czego nie wpisywać w Podmiot3?
  8. Jak dodać Podmiot3 w Aplikacji Podatnika?

Podmiot3 to element faktury FA(3) na dane kogoś, kto nie jest ani sprzedawcą (Podmiot1), ani nabywcą (Podmiot2), ale ma związek z fakturą – faktora, płatnika, oddziału nabywcy, szkoły gminnej, członka grupy VAT czy pracownika. Jeśli wpiszesz tam jego NIP albo identyfikator wewnętrzny, ten podmiot też dostanie fakturę w KSeF.

Element jest nieobowiązkowy i może wystąpić na jednej fakturze do 100 razy. Każde wystąpienie musi mieć rolę: kod w polu Rola albo parę RolaInna + OpisRoli.

Co zawiera element Podmiot3?

Kolejność pól w XML wynika ze schematu FA(3):

  1. IDNabywcy – klucz do faktur korygujących, gdy zmieniają się dane dodatkowego nabywcy (cz. II pkt 2.13.8),
  2. NrEORI – numer EORI,
  3. DaneIdentyfikacyjne – jeden identyfikator do wyboru: NIP, IDWew, KodUE z NrVatUE, KodKraju z NrID albo BrakID = 1, oraz zwykle Nazwa (schemat nie wymaga jej formalnie),
  4. Adres, AdresKoresp i DaneKontaktowe (do 3 zestawów e-mail i telefon) – wszystkie dobrowolne,
  5. Rola albo RolaInna z OpisRoli,
  6. Udzial – tylko przy roli 4,
  7. NrKlienta – numer, pod którym podmiot występuje w umowie lub zamówieniu.

Jakie role może mieć Podmiot3?

Kod Rola Kiedy jej użyć
1 Faktor należność z faktury przejął faktor (bank, firma faktoringowa)
2 Odbiorca oddział lub jednostka wewnętrzna nabywcy, która sama nie jest nabywcą
3 Podmiot pierwotny dostawy dokonała spółka, którą potem przejęto lub przekształcono, a fakturę wystawia następca (przykład MF nr 14)
4 Dodatkowy nabywca kolejny nabywca obok tego z Podmiot2, np. współwłaściciel
5 Wystawca faktury ktoś wystawia fakturę w imieniu podatnika, np. firma, której to zleciłeś
6 Dokonujący płatności ktoś inny reguluje należność za nabywcę
7 JST – wystawca fakturę za sprzedaż JST wystawia jej jednostka podrzędna, np. szkoła
8 JST – odbiorca gmina kupuje na potrzeby swojej jednostki, np. szkoły
9 Członek GV – wystawca fakturę za sprzedaż grupy VAT wystawia jej członek
10 Członek GV – odbiorca grupa VAT kupuje na potrzeby członka
11 Pracownik pracownik kupił towar lub usługę w imieniu pracodawcy

Gdy żaden kod nie pasuje, pomijasz Rola, wpisujesz RolaInna = 1 i opisujesz rolę w OpisRoli. Tak samo możesz postąpić, gdy ten sam podmiot ma dwie role – alternatywą jest dwukrotne wypełnienie Podmiot3. Rola 3 nie służy do korekty danych sprzedawcy – do tego jest Podmiot1K w fakturze korygującej.

Przy roli 11 broszura MF każe wpisać BrakID = 1 i imię oraz nazwisko pracownika w Nazwa. Pracownika możesz też wskazać przez identyfikator wewnętrzny – tam opisujemy też rolę 2 dla oddziałów.

Kto widzi fakturę z Podmiot3 w KSeF?

Według cz. II podręcznika (pkt 5.2) podmiot trzeci wskazany z NIP lub IDWew otrzymuje fakturę w systemie. Widzi przy tym wyłącznie faktury, na których figuruje w Podmiot3 – pozostałe faktury sprzedawcy i nabywcy są dla niego niedostępne. W Aplikacji Podatnika znajdzie je w zakładce „Faktury podmiotu innego (Podmiot3)”. Te same faktury widzą osoby i biura, którym nadał uprawnienie do dostępu do faktur.

Identyfikator w DaneIdentyfikacyjne Czy Podmiot3 pobierze fakturę z KSeF?
NIP tak
IDWew tak – osoby uprawnione w kontekście tej jednostki
KodUE i NrVatUE, NrID MF przy dostępie wymienia tylko NIP i IDWew – zakładamy, że nie
BrakID nie – sprzedawca może wydać fakturę poza KSeF z kodem QR (FAQ „KSeF w JST”, pyt. 30)

Kto to jest faktor w KSeF i jak go wpisać?

Faktor to bank lub firma faktoringowa, która kupiła od ciebie należność z faktury. Nabywca płaci wtedy faktorowi, a nie tobie. Na fakturze w KSeF dane faktora są dobrowolne, ale jeśli je podasz, robisz to w Podmiot3 z rolą 1. Fragment przykładowego pliku MF nr 4:

<Podmiot3>
  <DaneIdentyfikacyjne>
    <NIP>2222222222</NIP>
    <Nazwa>Bank Bankowości Bankowej S. A. BBB Faktoring</Nazwa>
  </DaneIdentyfikacyjne>
  <Adres>
    <KodKraju>PL</KodKraju>
    <AdresL1>ul. Bankowa 1</AdresL1>
    <AdresL2>00-003 Łódź</AdresL2>
  </Adres>
  <DaneKontaktowe>
    <Email>bbb@efaktoring.pl</Email>
    <Telefon>666888999</Telefon>
  </DaneKontaktowe>
  <Rola>1</Rola>
</Podmiot3>

Konto faktora wpisujesz osobno, w Fa/Platnosc/RachunekBankowyFaktora. W tym samym przykładzie MF:

<Platnosc>
  <TerminPlatnosci>
    <Termin>2026-03-15</Termin>
  </TerminPlatnosci>
  <FormaPlatnosci>6</FormaPlatnosci>
  <RachunekBankowyFaktora>
    <NrRB>73111111111111111111111111</NrRB>
    <RachunekWlasnyBanku>2</RachunekWlasnyBanku>
    <NazwaBanku>Bank Bankowości Bankowej S. A.</NazwaBanku>
    <OpisRachunku>PLN</OpisRachunku>
  </RachunekBankowyFaktora>
</Platnosc>

Znaczenie RachunekWlasnyBanku i limity rachunków opisujemy w tekście o rachunku bankowym na fakturze. Kilka praktycznych skutków:

  • Faktor widzi fakturę w KSeF, jeśli podasz jego NIP. MF w FAQ („Wystawianie i otrzymywanie faktur”, pyt. 30) potwierdza, że każdy dodatkowo wskazany odbiorca, np. faktor czy płatnik, ma do niej dostęp.
  • Od 2027 r. płacący podaje numer KSeF w przelewie. Dotyczy to także podmiotu trzeciego płacącego za nabywcę, np. faktora w faktoringu odwrotnym – o ile jest czynnym podatnikiem VAT (FAQ „Płatność z numerem KSeF…”, pyt. 9–10). Szczegóły: numer KSeF w przelewie.
  • Faktor, który jednocześnie płaci za nabywcę, ma dwie role: 1 i 6. Wpisz go dwa razy albo raz z RolaInna i opisem obu ról.
  • Faktoring zawarty po wystawieniu faktury. Faktury w KSeF nie zmienisz, więc faktor jej tam nie zobaczy. Przekazujesz mu ją poza systemem – wtedy z kodem QR (art. 106gb ust. 5 pkt 2 ustawy o VAT). To nasz wniosek z przepisów, MF tej sytuacji nie omawia.

JST i grupa VAT: kto w Podmiot1, Podmiot2, a kto w Podmiot3?

Gmina z jednostkami budżetowymi i grupa VAT to dla VAT jeden podatnik z jednym NIP. Faktura idzie więc na gminę albo grupę, a jednostkę czy spółkę z grupy dopisujesz w Podmiot3. Każda faktura FA(3) ma w Podmiot2 obowiązkowe pola JST i GV (1 – faktura dotyczy jednostki lub członka, 2 – nie dotyczy). Jak gmina i jej jednostki dostają dostęp do faktur, opisujemy w tekście KSeF w JST i jednostkach budżetowych.

Sytuacja Podmiot1 Podmiot2 Podmiot3
Sprzedajesz gminie towar dla szkoły ty gmina (NIP VAT), JST = 1 szkoła z NIP lub IDWew, rola 8
Gmina sprzedaje, fakturę wystawia szkoła gmina nabywca szkoła, rola 7
Sprzedajesz grupie VAT na potrzeby spółki X ty grupa VAT (jej NIP), GV = 1 spółka X z NIP, rola 10
Grupa VAT sprzedaje, fakturę wystawia jej członek grupa VAT nabywca członek grupy, rola 9

Formalnie Podmiot3 pozostaje opcjonalny także przy JST = 1 (FAQ „Rozwiązania informatyczne, integracje i struktura KSeF”, pyt. 5), ale bez niego jednostka nie zobaczy faktury – trafi ona tylko do gminy. Aplikacja Podatnika przy odpowiedzi „Tak” w statusie nabywcy wymusza dodanie podmiotu z rolą 8 lub 10 (przy samofakturowaniu: 7 lub 9). Przykładowy plik MF nr 9 (faktura dla gminy, odbiorcą szkoła):

<Podmiot2>
  <DaneIdentyfikacyjne>
    <NIP>1111111111</NIP>
    <Nazwa>Gmina Bzdziszewo</Nazwa>
  </DaneIdentyfikacyjne>
  <Adres>
    <KodKraju>PL</KodKraju>
    <AdresL1>Bzdziszewo 1</AdresL1>
    <AdresL2>00-007 Bzdziszewo</AdresL2>
  </Adres>
  <DaneKontaktowe>
    <Email>bzdziszewo@tuwartoinwestowac.pl</Email>
    <Telefon>555777999</Telefon>
  </DaneKontaktowe>
  <NrKlienta>fdfd778343</NrKlienta>
  <JST>1</JST>
  <GV>2</GV>
</Podmiot2>
<Podmiot3>
  <DaneIdentyfikacyjne>
    <NIP>2222222222</NIP>
    <Nazwa>Szkoła Podstawowa w Bzdziszewie</Nazwa>
  </DaneIdentyfikacyjne>
  <Adres>
    <KodKraju>PL</KodKraju>
    <AdresL1>ul. Akacjowa 200</AdresL1>
    <AdresL2>00-007 Bzdziszewo</AdresL2>
  </Adres>
  <DaneKontaktowe>
    <Email>sp@bzdziszewo.p</Email>
    <Telefon>666888999</Telefon>
  </DaneKontaktowe>
  <Rola>8</Rola>
</Podmiot3>

Po stronie gminy działa to tylko wtedy, gdy NIP jednostek podrzędnych są wskazane w zgłoszeniu NIP-2 gminy, a jednostka ma wyznaczonego administratora (cz. IV pkt 1.5.2). Osoby uprawnione wyłącznie w kontekście jednostki, np. ośrodka pomocy społecznej, widzą tylko faktury, w których ją wpisano (FAQ „KSeF w JST”, pyt. 86).

W grupie VAT członkowie zachowują swoje NIP i dostęp do faktur sprzed wejścia do grupy (cz. IV pkt 2.6; FAQ „Wystawianie i otrzymywanie faktur”, pyt. 42). Na nowych fakturach ich NIP trafia jednak do Podmiot3, a nie do Podmiot2.

Dodatkowy nabywca: współwłaściciele i małżonkowie

Gdy towar kupuje kilka podmiotów, pierwszego wpisujesz w Podmiot2, a każdego kolejnego w Podmiot3 z rolą 4. W polu Udzial podajesz procent dodatkowego nabywcy – reszta do 100% przypada nabywcy z Podmiot2. Puste pole oznacza równe udziały, a KSeF nie sprawdza, czy suma daje 100% (cz. II pkt 2.2.2). W przykładzie MF nr 10 drugi nabywca ma <Rola>4</Rola> i <Udzial>50</Udzial>.

O tym, kto trafi do Podmiot2, decyduje sprzedawca – broszura pokazuje to na samochodzie kupionym w proporcji 60/40. Jeśli dodatkowy nabywca nie ma NIP (np. małżonek, który nie prowadzi firmy), wpisujesz BrakID i przekazujesz mu fakturę poza KSeF. Więcej o fakturach dla osób prywatnych: faktura imienna i faktura bez NIP.

Czego nie wpisywać w Podmiot3?

  • Przedstawiciela podatkowego, komornika sądowego i organu egzekucyjnego. Ich dane idą do PodmiotUpowazniony z polem RolaPU – zob. przedstawiciel podatkowy w KSeF.
  • Nabywcy, który wystawia fakturę w samofakturowaniu. Zostaje w Podmiot2, a w P_17 wpisujesz 1. Rola 5 go nie obejmuje – zob. samofakturowanie z firmą z UE.
  • Nabywcy zamiast Podmiot2. Bez NIP nabywcy w Podmiot2/DaneIdentyfikacyjne/NIP faktura nie trafi do niego jako zakupowa.
  • Poprawek błędnego NIP. Złego numeru nabywcy ani dodatkowego nabywcy nie poprawisz w Podmiot2K (cz. II pkt 2.13.8). Przy błędnym NIP nabywcy MF wskazuje korektę do zera i nową fakturę.

Jak dodać Podmiot3 w Aplikacji Podatnika?

  1. W formularzu skróconym, w części „Nabywca”, odpowiedz „Tak” na pytanie, czy faktura dotyczy jednostki podrzędnej JST, członka grupy VAT lub innego podmiotu trzeciego. Aplikacja przejdzie do trybu rozszerzonego bez utraty danych.
  2. W sekcji Podmiot inny zaznacz „Tak” przy pytaniu o dodanie podmiotu innego niż sprzedawca lub główny nabywca.
  3. Wybierz rolę z listy (od „Faktor” do „Pracownik”) albo „Rola inna” i uzupełnij opis roli. Przy dodatkowym nabywcy pojawi się pole „Udział”.
  4. Wskaż identyfikator: NIP (przycisk „Pobierz dane” zaczyta nazwę z GUS), numer VAT-UE, inny identyfikator podatkowy, identyfikator wewnętrzny albo brak identyfikatora. Wpisz nazwę lub imię i nazwisko.
  5. Opcjonalnie dodaj adres, numer klienta i dane kontaktowe, a w razie potrzeby kolejny podmiot.

Fakturę, w której twoja firma jest podmiotem trzecim, znajdziesz w „Liście faktur” na zakładce podmiotu innego. Ogólnie o pracy w aplikacji piszemy w tekście Aplikacja Podatnika KSeF, a o odbiorze faktur – w poradniku jak odebrać fakturę w KSeF.

Najczęstsze pytania

Kto to jest faktor w KSeF?

To bank lub firma faktoringowa, która przejęła należność z faktury. Na fakturze wpisujesz go w Podmiot3 z rolą 1, a jego konto w Platnosc/RachunekBankowyFaktora. Jeśli podasz NIP faktora, zobaczy on fakturę w swoim KSeF.

Czy Podmiot3 dostaje fakturę w KSeF?

Tak, jeśli w jego danych jest NIP albo identyfikator wewnętrzny (IDWew). Widzi wtedy wyłącznie faktury, na których go wpisano, a nie wszystkie faktury sprzedawcy czy nabywcy. Podmiot bez NIP fakturę dostaje poza KSeF, z kodem QR.

Jak wystawić fakturę na grupę VAT w KSeF?

W Podmiot2 wpisujesz NIP grupy VAT i wartość 1 w polu GV. Członka grupy, dla którego jest zakup, podajesz w Podmiot3 z jego NIP i rolą 10. Gdy sprzedaje członek grupy, sprzedawcą w Podmiot1 jest grupa, a członek idzie do Podmiot3 z rolą 9.

Ile podmiotów trzecich można wpisać na fakturze?

Do 100. Każdy ma osobny element Podmiot3 z własną rolą. Jeden podmiot w dwóch rolach wpisujesz dwa razy albo raz, opisując obie role w polu OpisRoli.

Czy przedstawiciela podatkowego lub komornika wpisuje się w Podmiot3?

Nie. Przedstawiciel podatkowy, komornik sądowy i organ egzekucyjny trafiają do elementu PodmiotUpowazniony z polem RolaPU. Rola 5 w Podmiot3 nie dotyczy też nabywcy, który wystawia fakturę w samofakturowaniu.

Źródła

  1. Broszura informacyjna struktury FA(3) (MF) – element Podmiot3, tabele 14–18, przykłady 5–10 (s. 24–36)
  2. Podręcznik KSeF 2.0 cz. II (MF, 06.08.2026), pkt 2.2–2.2.5 (podmioty trzecie), 2.13.8 (Podmiot2K, IDNabywcy) i 5.2 (dostęp do faktury)
  3. Podręcznik KSeF 2.0 cz. IV (MF, 06.08.2026), pkt 1.3 i 1.5.2 (JST), 2.3 i 2.6 (grupa VAT)
  4. Podręcznik użytkownika Aplikacji Podatnika KSeF 2.0 (sierpień 2026), pkt 5.2.1.1, 5.2.1.2.5–5.2.1.2.6 i 5.3.1
  5. Przykładowe pliki dla struktury logicznej e-Faktury FA(3) (MF) – przykłady nr 4 (faktor), 9 (JST), 10 (dodatkowy nabywca) i 14 (podmiot pierwotny)
  6. FAQ KSeF 2.0 (MF): „Wystawianie i otrzymywanie faktur” pyt. 30 i 42, „Płatność z numerem KSeF…” pyt. 9–10, „Rozwiązania informatyczne…” pyt. 5, „KSeF w JST” pyt. 30, 50 i 86

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. W konkretnej sprawie skonsultuj się z księgowym lub doradcą podatkowym.

Przeczytaj też